{"id":66943,"date":"2026-11-18T14:29:28","date_gmt":"2026-11-18T13:29:28","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=66943"},"modified":"2026-11-18T14:29:28","modified_gmt":"2026-11-18T13:29:28","slug":"evropa-perballe-sfides-ruse-siguria-nuk-mund-te-negociohet-pa-evropen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=66943","title":{"rendered":"EVROPA P\u00cbRBALL\u00cb SFID\u00cbS RUSE: SIGURIA NUK MUND T\u00cb NEGOCIOHET PA EVROP\u00cbN"},"content":{"rendered":"<p>Analiz\u00eb \u2013 Prof. Dr. Muhamet Racaj<\/p>\n<p>Deklaratat e fundit t\u00eb Kremlinit tregojn\u00eb se Moska nuk synon ta kufizoj\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e Ukrain\u00ebs vet\u00ebm n\u00eb p\u00ebrfundimin e luft\u00ebs, por k\u00ebrkon edhe rishikimin e arkitektur\u00ebs s\u00eb siguris\u00eb evropiane. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike, sepse prek sovranitetin e shteteve, t\u00eb drejt\u00ebn e tyre p\u00ebr t\u00eb zgjedhur aleancat dhe ekuilibrin e siguris\u00eb n\u00eb kontinent.<br \/>\nRusia po p\u00ebrpiqet ta shfryt\u00ebzoj\u00eb luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb, p\u00ebr\u00e7arjet politike n\u00eb Per\u00ebndim dhe pasigurit\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet transatlantike p\u00ebr t\u00eb fituar ndikim n\u00eb p\u00ebrcaktimin e rendit t\u00eb ardhsh\u00ebm evropian. K\u00ebrkesa q\u00eb Evropa t\u00eb pranoj\u00eb nj\u00eb arkitektur\u00eb t\u00eb re sigurie, pa qen\u00eb vet\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse e barabart\u00eb n\u00eb vendimmarrje, ngre nj\u00eb problem serioz politik dhe strategjik.<br \/>\nRasti i Estonis\u00eb \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmi konkrete se k\u00ebrc\u00ebnimet nuk kufizohen vet\u00ebm n\u00eb frontin ukrainas. M\u00eb 14 n\u00ebntor 2026, kompania estoneze e industris\u00eb s\u00eb dron\u00ebve, Threod Systems, u b\u00eb objekt i nj\u00eb tentative sabotazhi. Autoritetet estoneze ia atribuuan organizimin sh\u00ebrbimit rus t\u00eb inteligjenc\u00ebs ushtarake GRU, nd\u00ebrsa tet\u00eb persona u ndaluan. Talini paralajm\u00ebroi masa p\u00ebr mbylljen e pikave kufitare me Rusin\u00eb gjat\u00eb muajit dhjetor.<br \/>\nK\u00ebto zhvillime tregojn\u00eb se lufta moderne nuk zhvillohet vet\u00ebm me tanke, raketa dhe aviacion. Ajo p\u00ebrfshin edhe sabotazhin, sulmet kibernetike, operacionet e inteligjenc\u00ebs, dezinformimin dhe presionin ekonomik. Kjo \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e luft\u00ebs hibride, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs synohet dob\u00ebsimi i institucioneve dhe i vullnetit politik t\u00eb kund\u00ebrshtarit.<br \/>\nNj\u00eb zhvillim tjet\u00ebr me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike u evidentua m\u00eb 17 n\u00ebntor, gjat\u00eb takimit t\u00eb Grupit t\u00eb Kontaktit p\u00ebr Mbrojtjen e Ukrain\u00ebs n\u00eb selin\u00eb e NATO-s n\u00eb Bruksel. Aty dol\u00ebn n\u00eb pah dallimet n\u00eb vler\u00ebsimet amerikane dhe evropiane lidhur me m\u00ebnyr\u00ebn e mb\u00ebshtetjes ushtarake t\u00eb Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsuesi amerikan i Pentagonit, Elbridge Colby, vuri n\u00eb pik\u00ebpyetje efektivitetin strategjik t\u00eb sulmeve ukrainase n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb territorit rus, duke argumentuar se ato nuk po e ndalin p\u00ebrparimin rus. Nd\u00ebrkaq, ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, dhe homologu britanik, Wes Streeting, mbrojt\u00ebn t\u00eb drejt\u00ebn e Ukrain\u00ebs p\u00ebr t\u00eb goditur objektivat q\u00eb mb\u00ebshtesin kapacitetet ushtarake ruse. Ata theksuan se v\u00ebmendja duhet t\u00eb p\u00ebrqendrohet edhe te sulmet e vazhdueshme ruse ndaj infrastruktur\u00ebs civile ukrainase.<br \/>\nKy debat nxjerr n\u00eb pah dy qasje strategjike: nj\u00ebra k\u00ebrkon p\u00ebrqendrim m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb mbrojtjen e frontit dhe efektivitetin operacional, nd\u00ebrsa tjetra thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb dob\u00ebsuar kapacitetet logjistike dhe ushtarake q\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb vazhdimin e agresionit rus.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, k\u00ebto dallime nuk duhet t\u00eb interpretohen si ndarje institucionale e NATO-s. Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm, Mark Rutte, rikonfirmoi nevoj\u00ebn p\u00ebr vazhdimin e mb\u00ebshtetjes ndaj Ukrain\u00ebs, duke theksuar se paqja e q\u00ebndrueshme k\u00ebrkon aft\u00ebsin\u00eb e saj p\u00ebr t&#8217;u mbrojtur edhe n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht k\u00ebtu q\u00ebndron sfida e Evrop\u00ebs: t\u00eb ruaj\u00eb koordinimin me SHBA-n\u00eb, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb zhvilloj\u00eb kapacitetet e veta p\u00ebr t\u00eb mos mbetur e varur plot\u00ebsisht nga mb\u00ebshtetja amerikane.<br \/>\nSi\u00e7 kam theksuar edhe n\u00eb prononcimet e mia t\u00eb m\u00ebparshme, Evropa nuk mund t\u00eb mbetet vet\u00ebm konsumatore e siguris\u00eb amerikane. Ajo duhet t\u00eb rris\u00eb investimet n\u00eb mbrojtje, inteligjenc\u00eb, mbrojtje ajrore, teknologji ushtarake, sisteme kund\u00ebrdron dhe gatishm\u00ebri operative, duke ruajtur lidhjen strategjike me SHBA-n\u00eb dhe NATO-n.<\/p>\n<p>Edhe Ballkani Per\u00ebndimor duhet t&#8217;i p\u00ebrcjell\u00eb k\u00ebto zhvillime me shum\u00eb v\u00ebmendje. P\u00ebrvoja e Ukrain\u00ebs d\u00ebshmon se konfliktet mund t\u00eb ken\u00eb pasoja shum\u00eb p\u00ebrtej kufijve t\u00eb shtetit ku zhvillohen. N\u00eb nj\u00eb rajon me probleme t\u00eb pazgjidhura politike dhe ndikime t\u00eb jashtme, lufta hibride, propaganda dhe provokimet e siguris\u00eb mund t\u00eb shfryt\u00ebzohen p\u00ebr t\u00eb krijuar tensione dhe destabilizim.<br \/>\nP\u00ebr Kosov\u00ebn, r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ka ruajtja e partneritetit strategjik me SHBA-n\u00eb, koordinimi me NATO-n dhe vazhdim\u00ebsia e angazhimit t\u00eb KFOR-it. Dallimet e fundit nd\u00ebrmjet Washingtonit dhe disa kryeqyteteve evropiane e b\u00ebjn\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb Kosova t\u00eb ndjek\u00eb me kujdes zhvillimet n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet transatlantike.<br \/>\nSiguria e Kosov\u00ebs nuk duhet par\u00eb e shk\u00ebputur nga siguria e p\u00ebrgjithshme evropiane. Prandaj, forcimi i institucioneve t\u00eb siguris\u00eb, zhvillimi i kapaciteteve mbrojt\u00ebse dhe thellimi i bashk\u00ebpunimit me partner\u00ebt strategjik\u00eb mbeten domosdoshm\u00ebri.<\/p>\n<p>P\u00ebrfundim<br \/>\nRendi i ri i siguris\u00eb evropiane nuk mund t\u00eb nd\u00ebrtohet mbi imponimin e interesave t\u00eb fuqive t\u00eb m\u00ebdha dhe as mbi marr\u00ebveshje q\u00eb anashkalojn\u00eb shtetet drejtp\u00ebrdrejt t\u00eb prekura. Paqja n\u00eb Ukrain\u00eb duhet t\u00eb garantoj\u00eb sovranitetin dhe sigurin\u00eb e saj, nd\u00ebrsa Evropa duhet t\u00eb jet\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse e barabart\u00eb n\u00eb p\u00ebrcaktimin e s\u00eb ardhmes s\u00eb vet.<br \/>\nMesazhi im \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb: siguria nuk ruhet vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb kur shfaqet rreziku, por nd\u00ebrtohet \u00e7do dit\u00eb p\u00ebr ta parandaluar at\u00eb. SHBA-ja dhe Evropa duhet t\u00eb ruajn\u00eb unitetin strategjik, sepse \u00e7do dob\u00ebsim i koordinimit transatlantik krijon hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr rival\u00ebt dhe k\u00ebrc\u00ebnimet ndaj siguris\u00eb evropiane.<br \/>\nVigjilenc\u00eb pa panik, gatishm\u00ebri pa militarizim t\u00eb panevojsh\u00ebm dhe partneritet strategjik pa var\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Analiz\u00eb \u2013 Prof. Dr. Muhamet Racaj Deklaratat e fundit t\u00eb Kremlinit tregojn\u00eb se Moska nuk&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11324,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-66943","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66943"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66946,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66943\/revisions\/66946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}