{"id":9576,"date":"2026-05-04T08:38:08","date_gmt":"2026-05-04T08:38:08","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=9576"},"modified":"2026-05-04T08:38:08","modified_gmt":"2026-05-04T08:38:08","slug":"shba-po-ben-levizje-taktike-brenda-strukturave-te-nato-s-jo-terheqje-nga-gjermania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=9576","title":{"rendered":"SHBA po b\u00ebn l\u00ebvizje taktike brenda strukturave t\u00eb NATO-s, jo t\u00ebrheqje nga Gjermania"},"content":{"rendered":"<p>Isuf B.Bajrami<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb moment kur mjedisi i siguris\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb po kalon transformimin m\u00eb t\u00eb thell\u00eb q\u00eb nga p\u00ebrfundimi i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, \u00e7do l\u00ebvizje e trupave amerikane n\u00eb kontinent interpretohet menj\u00ebher\u00eb si sinjal politik dhe strategjik. Reduktimi i paralajm\u00ebruar i pranis\u00eb ushtarake t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara n\u00eb Gjermani ka nxitur debate t\u00eb gjera, duke u par\u00eb nga disa si fillimi i nj\u00eb t\u00ebrheqjeje graduale nga Evropa dhe nga t\u00eb tjer\u00eb si nj\u00eb form\u00eb presioni ndaj aleat\u00ebve.[1]<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nj\u00eb lexim m\u00eb i kujdessh\u00ebm i k\u00ebtyre zhvillimeve, i vendosur n\u00eb kontekstin e ndryshimeve t\u00eb fundit n\u00eb arkitektur\u00ebn e siguris\u00eb euroatlantike, tregon se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb proces shum\u00eb m\u00eb kompleks. Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb, rritja e tensioneve me Rusin\u00eb, zgjerimi i NATO-s n\u00eb veri dhe k\u00ebrkesa p\u00ebr nj\u00eb rol m\u00eb aktiv t\u00eb vendeve evropiane kan\u00eb detyruar nj\u00eb rishikim t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si dislokohen dhe p\u00ebrdoren forcat ushtarake.[2]<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, l\u00ebvizjet e fundit t\u00eb SHBA-s\u00eb nuk p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb t\u00ebrheqje nga angazhimet e saj n\u00eb Evrop\u00eb, por nj\u00eb rikonfigurim t\u00eb pranis\u00eb ushtarake n\u00eb p\u00ebrputhje me realitetet e reja strategjike. Pyetja thelb\u00ebsore nuk \u00ebsht\u00eb n\u00ebse SHBA po largohet nga Evropa, por si po e transformon m\u00ebnyr\u00ebn e pranis\u00eb s\u00eb saj brenda strukturave t\u00eb NATO-s p\u00ebr t\u00eb ruajtur efektivitetin, fleksibilitetin dhe kapacitetin parandalues n\u00eb nj\u00eb mjedis gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb paq\u00ebndruesh\u00ebm.[3]<\/p>\n<p>Zhvillimet aktuale dhe kuptimi i tyre strategjik<\/p>\n<p>Zhvillimet e fundit lidhur me reduktimin e pranis\u00eb ushtarake amerikane n\u00eb Gjermani jan\u00eb interpretuar gjer\u00ebsisht si nj\u00eb sinjal t\u00ebrheqjeje nga Evropa. Megjithat\u00eb, nj\u00eb analiz\u00eb e bazuar n\u00eb dinamikat reale strategjike t\u00eb siguris\u00eb euroatlantike sugjeron t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn: kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb ripozicionim taktik brenda strukturave t\u00eb NATO-s, jo me nj\u00eb dob\u00ebsim t\u00eb angazhimit amerikan. Ky ripozicionim duhet par\u00eb n\u00eb kontekstin e transformimit t\u00eb mjedisit t\u00eb siguris\u00eb pas vitit 2022, ndryshimit t\u00eb doktrin\u00ebs ushtarake amerikane dhe rritjes s\u00eb rolit t\u00eb aktor\u00ebve evropian\u00eb brenda aleanc\u00ebs.[4]<\/p>\n<p>Prania aktuale amerikane n\u00eb Evrop\u00eb: nj\u00eb arkitektur\u00eb e shp\u00ebrndar\u00eb, jo e p\u00ebrqendruar<\/p>\n<p>SHBA mban nj\u00eb prani t\u00eb konsiderueshme ushtarake n\u00eb Evrop\u00eb, e cila historikisht ka qen\u00eb e p\u00ebrqendruar n\u00eb Gjermani si nyje logjistike dhe operacionale. N\u00eb fund t\u00eb vitit 2025, mbi 36,000 trupa amerikane ishin t\u00eb stacionuara n\u00eb Gjermani. Megjithat\u00eb, kjo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e struktur\u00ebs m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb dislokimit amerikan:[5]<\/p>\n<p>* Italia: rreth 12,600 trupa<br \/>\n* Mbret\u00ebria e Bashkuar: rreth 10,000 trupa<br \/>\n* Spanja: rreth 3,800 trupa<br \/>\n* Polonia: disa mij\u00ebra trupa n\u00eb rritje t\u00eb vazhdueshme<br \/>\n* Shtetet baltike dhe Rumania: prani rotacionale dhe nj\u00eb shtim i duksh\u00ebm pas vitit 2022<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb arkitektur\u00eb p\u00ebrfshihen edhe baza ky\u00e7e ajrore, detare dhe logjistike, depo t\u00eb avancuara t\u00eb pajisjeve (prepositioned stocks), si dhe rrjete transporti strategjik q\u00eb lidhin portet detare me korridoret tok\u00ebsore drejt lindjes. Ky sistem i shp\u00ebrndar\u00eb mund\u00ebson q\u00eb forcat t\u00eb mos varen nga nj\u00eb pik\u00eb e vetme, duke rritur q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb ndaj goditjeve dhe fleksibilitetin operacional n\u00eb rast krize.[6]<\/p>\n<p>Kjo shp\u00ebrndarje tregon qart\u00eb se strategjia amerikane nuk bazohet m\u00eb n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb vetme si Gjermania, por n\u00eb nj\u00eb rrjet fleksib\u00ebl bazash, kapacitetesh dhe korridoreve logjistike. Ky model rrit mbijetes\u00ebn operacionale, ul var\u00ebsin\u00eb nga nj\u00eb pik\u00eb e vetme dhe mund\u00ebson reagim m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb n\u00eb kriza shum\u00eb-dimensionale.[7]<\/p>\n<p>Nga \u201chub logjistik\u201d n\u00eb \u201cfront operacional\u201d: zhvendosja drejt lindjes<\/p>\n<p>Gjermania ka sh\u00ebrbyer p\u00ebr dekada si qend\u00ebr komanduese, logjistike dhe mb\u00ebshtet\u00ebse p\u00ebr operacionet amerikane. Por pas luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb dhe p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb tensioneve me Rusin\u00eb, vija strategjike e NATO-s \u00ebsht\u00eb zhvendosur drejt lindjes.[8]<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, zhvendosja e trupave nga Gjermania drejt vendeve si Polonia, Rumania dhe shtetet baltike ka kuptim t\u00eb qart\u00eb operacional:<\/p>\n<p>* afron forcat me zonat potenciale t\u00eb konfliktit,<br \/>\n* redukton koh\u00ebn e reagimit dhe var\u00ebsin\u00eb nga transporti strategjik,<br \/>\n* rrit efektin parandalues dhe kredibilitetin e mbrojtjes kolektive,<br \/>\n* mund\u00ebson integrim m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb me forcat vendase p\u00ebr operacione t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, kjo zhvendosje lidhet me konceptin e \u201cforward defense\u201d (mbrojtje e avancuar), ku q\u00ebllimi nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm reagimi pas nj\u00eb agresioni, por parandalimi i tij p\u00ebrmes pranis\u00eb s\u00eb besueshme n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb.[9]<\/p>\n<p>Kjo nuk p\u00ebrfaq\u00ebson reduktim t\u00eb fuqis\u00eb, por optimizim t\u00eb vendosjes s\u00eb saj. Forcat nuk po zhduken \u2014 ato po afrohen me zonat ku mund t\u00eb k\u00ebrkohet nd\u00ebrhyrje reale dhe e menj\u00ebhershme.<\/p>\n<p>Rritja e rolit t\u00eb Gjermanis\u00eb: nga konsumator sigurie n\u00eb ofrues sigurie<\/p>\n<p>Nj\u00eb element ky\u00e7 \u00ebsht\u00eb transformimi i rolit t\u00eb Gjermanis\u00eb n\u00eb arkitektur\u00ebn e siguris\u00eb evropiane. Pas vitit 2022, Berlini ka nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb strategjike t\u00eb njohur si \u201cZeitenwende\u201d, e cila p\u00ebrfshin:[10]<\/p>\n<p>* rritje t\u00eb ndjeshme t\u00eb buxhetit t\u00eb mbrojtjes,<br \/>\n* krijimin e fondeve speciale p\u00ebr modernizimin ushtarak,<br \/>\n* investime n\u00eb mbrojtjen ajrore, kapacitete tok\u00ebsore dhe teknologji t\u00eb avancuara,<br \/>\n* angazhim m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb strukturat dhe misionet e NATO-s.<\/p>\n<p>Gjermania po synon t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb shtyll\u00eb qendrore e mbrojtjes evropiane, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb logjistik\u00eb, transport strategjik dhe mb\u00ebshtetje t\u00eb operacioneve shum\u00ebkomb\u00ebshe. Kjo rritje e kapaciteteve e b\u00ebn m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme reduktimin e pjessh\u00ebm t\u00eb pranis\u00eb amerikane, pasi krijon nj\u00eb balanc\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe brenda aleanc\u00ebs.[11]<\/p>\n<p>Boshti verior dhe lindor: prioriteti i ri strategjik<\/p>\n<p>Zgjerimi i NATO-s n\u00eb veri dhe rritja e tensioneve n\u00eb lindje kan\u00eb krijuar nj\u00eb bosht t\u00eb ri strategjik q\u00eb shtrihet nga Arktiku deri n\u00eb Detin e Zi. Rajoni i Detit Baltik dhe Europa Veriore jan\u00eb b\u00ebr\u00eb zona ky\u00e7e p\u00ebr balanc\u00ebn ushtarake.[12]<\/p>\n<p>P\u00ebrforcimi n\u00eb k\u00ebto zona ka disa objektiva strategjik\u00eb:<\/p>\n<p>* kontrollin e korridoreve detare dhe ajrore,<br \/>\n* mbrojtjen e shteteve m\u00eb t\u00eb ekspozuara n\u00eb lindje,<br \/>\n* sigurimin e linjave t\u00eb furnizimit dhe p\u00ebrforcimit,<br \/>\n* rritjen e nd\u00ebrveprimit dhe integrimit t\u00eb forcave t\u00eb aleanc\u00ebs,<br \/>\n* krijimin e nj\u00eb vije t\u00eb vazhdueshme parandalimi nga veriu n\u00eb jug.<\/p>\n<p>Ky zhvillim p\u00ebrfshin edhe investime n\u00eb infrastruktur\u00eb ushtarake, baza t\u00eb avancuara dhe sisteme mbrojtjeje ajrore e raketore. Rajoni po transformohet nga nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb periferike n\u00eb nj\u00eb teat\u00ebr qendror t\u00eb planifikimit strategjik t\u00eb NATO-s.[13]<\/p>\n<p>Fleksibiliteti operacional: fundi i bazave statike<\/p>\n<p>Doktrina moderne ushtarake amerikane nuk favorizon m\u00eb baza t\u00eb m\u00ebdha, t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe t\u00eb ekspozuara. N\u00eb vend t\u00eb tyre, p\u00ebrdoret nj\u00eb model m\u00eb fleksib\u00ebl dhe i shp\u00ebrndar\u00eb:[14]<\/p>\n<p>* dislokime rotacionale q\u00eb rrisin pranin\u00eb pa krijuar ngarkes\u00eb t\u00eb p\u00ebrhershme politike,<br \/>\n* p\u00ebrdorim i bazave t\u00eb vogla dhe t\u00eb nd\u00ebrthurura,<br \/>\n* aft\u00ebsi p\u00ebr zhvendosje t\u00eb shpejt\u00eb p\u00ebrmes transportit ajror dhe hekurudhor,<br \/>\n* integrim i sistemeve t\u00eb komandimit dhe kontrollit n\u00eb koh\u00eb reale.<\/p>\n<p>Ky model \u00ebsht\u00eb m\u00eb rezistent ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve moderne si raketat me rreze t\u00eb gjat\u00eb, sulmet kibernetike dhe lufta hibride. Ai gjithashtu rrit paparashikueshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr kund\u00ebrshtarin, duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb planifikimin e nj\u00eb goditjeje efektive.[15]<\/p>\n<p>Dimensioni global: Evropa si pjes\u00eb e nj\u00eb strategjie m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb<\/p>\n<p>Vendosja e trupave amerikane n\u00eb Evrop\u00eb duhet par\u00eb si pjes\u00eb e nj\u00eb strategjie globale. SHBA nuk mund t\u00eb p\u00ebrqendroj\u00eb t\u00eb gjitha burimet n\u00eb nj\u00eb rajon t\u00eb vet\u00ebm, pasi p\u00ebrballet me sfida t\u00eb shumta:[16]<\/p>\n<p>* konkurrenca strategjike n\u00eb Indo-Paq\u00ebsor,<br \/>\n* tensionet n\u00eb Lindjen e Mesme,<br \/>\n* k\u00ebrc\u00ebnimet hibride, kibernetike dhe hap\u00ebsinore.<\/p>\n<p>Nj\u00eb prani m\u00eb fleksibile n\u00eb Evrop\u00eb i lejon SHBA-s\u00eb t\u00eb ruaj\u00eb angazhimin pa kufizuar aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb reaguar n\u00eb rajone t\u00eb tjera. Kjo \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb strategjie t\u00eb balancimit global t\u00eb forc\u00ebs.[17]<\/p>\n<p>Dimensioni politik: presion p\u00ebr ndarjen e barr\u00ebs<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 aspektit ushtarak, l\u00ebvizjet e trupave kan\u00eb edhe dimension politik. SHBA prej koh\u00ebsh k\u00ebrkon nga aleat\u00ebt evropian\u00eb:[18]<\/p>\n<p>* rritje t\u00eb shpenzimeve p\u00ebr mbrojtje,<br \/>\n* m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi n\u00eb sigurin\u00eb rajonale,<br \/>\n* pjes\u00ebmarrje m\u00eb aktive n\u00eb operacione.<\/p>\n<p>Reduktimi selektiv i pranis\u00eb n\u00eb Gjermani mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si:<\/p>\n<p>* sinjal p\u00ebr ndarjen m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb barr\u00ebs,<br \/>\n* instrument presioni diplomatik,<br \/>\n* m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb nxitur autonomin\u00eb strategjike evropiane brenda NATO-s, jo jasht\u00eb saj.<\/p>\n<p>Ky presion ka filluar t\u00eb jap\u00eb rezultate, pasi shum\u00eb vende evropiane kan\u00eb rritur ndjesh\u00ebm buxhetet e mbrojtjes.[19]<\/p>\n<p>Implikimet p\u00ebr NATO-n: transformim, jo dob\u00ebsim<\/p>\n<p>N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb shihet si shenj\u00eb dob\u00ebsie, ky ripozicionim duhet kuptuar si pjes\u00eb e transformimit t\u00eb NATO-s n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb m\u00eb dinamike, m\u00eb t\u00eb integruar dhe m\u00eb t\u00eb gatshme p\u00ebr konflikt t\u00eb mundsh\u00ebm konvencional.[20]<\/p>\n<p>Ky transformim p\u00ebrfshin:<\/p>\n<p>* kalimin nga prani simbolike n\u00eb parandalim real dhe t\u00eb preksh\u00ebm,<br \/>\n* rritjen e rolit t\u00eb vendeve evropiane n\u00eb komandim dhe operacione,<br \/>\n* shp\u00ebrndarjen m\u00eb efikase t\u00eb forcave dhe burimeve,<br \/>\n* fokus n\u00eb reagim t\u00eb shpejt\u00eb dhe nd\u00ebrveprim t\u00eb lart\u00eb ushtarak.<\/p>\n<p>Rreziku kryesor nuk q\u00ebndron n\u00eb l\u00ebvizjen e trupave, por n\u00eb keqinterpretimin e saj si dob\u00ebsim i aleanc\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb perceptimin strategjik t\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebve.<\/p>\n<p>P\u00ebrfundim: adaptim strategjik, jo t\u00ebrheqje<\/p>\n<p>N\u00eb analiz\u00eb p\u00ebrfundimtare, zhvillimet aktuale nuk tregojn\u00eb nj\u00eb t\u00ebrheqje t\u00eb SHBA-s\u00eb nga Evropa, por nj\u00eb adaptim ndaj realiteteve t\u00eb reja t\u00eb siguris\u00eb.[21]<\/p>\n<p>Karakteristikat kryesore t\u00eb k\u00ebtij adaptimi jan\u00eb:<\/p>\n<p>* zhvendosja nga per\u00ebndimi n\u00eb lindje,<br \/>\n* rritja e fleksibilitetit operacional,<br \/>\n* fuqizimi i rolit t\u00eb aleat\u00ebve evropian\u00eb,<br \/>\n* fokus m\u00eb i madh n\u00eb parandalim sesa n\u00eb prani statike.<\/p>\n<p>Prandaj, narrativa e \u201ct\u00ebrheqjes nga Gjermania\u201d \u00ebsht\u00eb e thjeshtuar dhe n\u00eb disa raste e gabuar. N\u00eb vend t\u00eb saj, duhet kuptuar se SHBA po rikonfiguron pranin\u00eb e saj ushtarake p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar nj\u00eb mjedis sigurie m\u00eb kompleks, m\u00eb t\u00eb paq\u00ebndruesh\u00ebm dhe gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb orientuar drejt krahut lindor dhe verior t\u00eb aleanc\u00ebs.<\/p>\n<p>Rezyme<\/p>\n<p>Reduktimi i pjessh\u00ebm i trupave amerikane n\u00eb Gjermani nuk p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb t\u00ebrheqje strategjike nga Evropa, por nj\u00eb ripozicionim taktik brenda strukturave t\u00eb NATO-s. SHBA po kalon nga nj\u00eb model i p\u00ebrqendruar n\u00eb baza t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb Evrop\u00ebn Per\u00ebndimore drejt nj\u00eb pranie m\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb, fleksibile dhe m\u00eb af\u00ebr krahut lindor dhe verior t\u00eb aleanc\u00ebs.[22]<\/p>\n<p>Kjo l\u00ebvizje lidhet drejtp\u00ebrdrejt me ndryshimet n\u00eb mjedisin e siguris\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht pas luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb dhe rritjes s\u00eb tensioneve me Rusin\u00eb, duke k\u00ebrkuar reagim m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb dhe parandalim m\u00eb t\u00eb besuesh\u00ebm. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, ajo pasqyron rritjen e rolit t\u00eb vendeve evropiane, sidomos Gjermanis\u00eb, n\u00eb sigurimin e mbrojtjes kolektive.[23]<\/p>\n<p>N\u00eb thelb, nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me dob\u00ebsim t\u00eb NATO-s apo t\u00eb angazhimit amerikan, por me nj\u00eb transformim t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb vendosjes s\u00eb forcave: nga prani statike n\u00eb dislokim dinamik, nga var\u00ebsi e lart\u00eb nga SHBA n\u00eb ndarje m\u00eb t\u00eb balancuar t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsive. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb adaptim strategjik ndaj nj\u00eb realiteti t\u00eb ri sigurie, jo nj\u00eb t\u00ebrheqje.[24]<\/p>\n<p>Fusnota:<\/p>\n<p>[1] NATO Public Diplomacy Division, NATO Public Communication Reports 2024\u20132026, Brussels: NATO HQ, 2026. Analiz\u00eb mbi diskursin publik dhe perceptimet politike t\u00eb pranis\u00eb ushtarake amerikane n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n<p>[2] NATO, Strategic Concept 2022, Madrid Summit, Brussels: North Atlantic Treaty Organization, 2022. Dokumenti themelor q\u00eb p\u00ebrcakton Rusin\u00eb si k\u00ebrc\u00ebnim afatgjat\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb euroatlantike.<\/p>\n<p>[3] International Institute for Strategic Studies (IISS), The Military Balance 2024\u20132025, London: Routledge, 2025; RAND Corporation, Deterrence and Defense in the Post-2022 Security Environment, Santa Monica, 2024.<\/p>\n<p>[4] U.S. Department of Defense, Global Force Posture Review, Washington, D.C.: DoD, 2023\u20132025; United States European Command (EUCOM), Posture Statements, 2025.<\/p>\n<p>[5] United States European Command (EUCOM), Fact Sheet: U.S. Forces in Europe, Stuttgart: EUCOM Public Affairs, 2025.<\/p>\n<p>[6] NATO, Allied Joint Doctrine for Logistics (AJP-4), Brussels: NATO Standardization Office, 2023; NATO Support and Procurement Agency (NSPA), Prepositioned Stocks Overview, 2024.<\/p>\n<p>[7] RAND Corporation, Distributed Operations and Force Resilience in Europe, Santa Monica: RAND, 2024; Center for Strategic and International Studies (CSIS), Force Posture in Europe: Adaptation after Ukraine, Washington, D.C., 2023.<\/p>\n<p>[8] NATO Defence Policy and Planning Division, Annual Report on Eastern Flank Adaptation, Brussels: NATO, 2024.<\/p>\n<p>[9] NATO Military Committee, Concept for Deterrence and Defence of the Euro-Atlantic Area (DDA), Brussels: NATO HQ, 2023.<\/p>\n<p>[10] Bundesministerium der Verteidigung, Zeitenwende: Policy Guidelines for German Security and Defence Policy, Berlin, 2022\u20132025.<\/p>\n<p>[11] International Institute for Strategic Studies (IISS), Germany and NATO Force Planning, London: IISS Strategic Dossier, 2024.<\/p>\n<p>[12] NATO, Enlargement and Security in the High North and Baltic Region, Brussels: NATO Publications, 2023.<\/p>\n<p>[13] NATO Security Investment Programme (NSIP), Infrastructure Modernization in the Eastern Flank, Brussels: NATO, 2024.<\/p>\n<p>[14] U.S. Department of the Army, Army Doctrine Publication ADP 3-0: Operations, Washington, D.C., 2022; U.S. Joint Chiefs of Staff, Joint Concept for Multi-Domain Operations, 2023.<\/p>\n<p>[15] NATO Emerging Security Challenges Division, Hybrid Warfare and Cyber Threat Assessment, Brussels: NATO, 2024.<\/p>\n<p>[16] U.S. Department of Defense, National Defense Strategy 2022, Washington, D.C.: DoD, 2022.<\/p>\n<p>[17] Brookings Institution, Global Force Management and Strategic Balancing, Washington, D.C., 2023; RAND Corporation, U.S. Military Global Posture Review, 2024.<\/p>\n<p>[18] NATO Defence Ministers\u2019 Meeting Communiqu\u00e9s, Brussels: NATO HQ, 2023\u20132025.<\/p>\n<p>[19] Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), Military Expenditure Database 2025, Stockholm: SIPRI, 2025.<\/p>\n<p>[20] NATO Defence Planning Process (NDPP), Capability Targets 2025\u20132030, Brussels: NATO, 2024.<\/p>\n<p>[21] European Defence Agency (EDA), EU Defence Development Report 2024, Brussels: EDA, 2024.<\/p>\n<p>[22] U.S. Army Transformation Initiative, Future Force Design and Dispersed Operations Model, Washington, D.C., 2023.<\/p>\n<p>[23] NATO, Political Guidance 2023, Brussels: NATO HQ, 2023.<\/p>\n<p>[24] Chatham House, RAND Corporation, International Institute for Strategic Studies (IISS), NATO Transformation in the Post-Cold War Security Architecture, Comparative Strategic Studies Review, London\/Washington, 2024.<\/p>\n<p>Vendi i Lek\u00ebs,03.05.2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Isuf B.Bajrami N\u00eb nj\u00eb moment kur mjedisi i siguris\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb po kalon transformimin m\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9579,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-9576","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9576"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9580,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9576\/revisions\/9580"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}