Pasditen e 26 majit të vitit 2015, në Varrezat e Dëshmorëve në Prishtinë u varrosën tetë shqiptarët e vrarë gjatë përleshjeve të 9 dhe 10 majit në “Lagjen e Trimave” në Kumanovë, një nga ngjarjet më të rënda dhe më të debatueshme në historinë e fundit të Maqedonia e Veriut.
Ceremonia mortore u zhvillua për Xhafer Zymberin, Mirsad Ndrecajn, Valon Kabashin, Tugaj Gashin, Samid Kastriotin, Hysen Rushitin, Fatlum Vishesellën dhe Arben Rexhajn. Ndërkohë, Beg Rizaj ishte varrosur disa ditë më herët në Kompleksin Memorial të Dëshmorëve në Gllogjan të Deçanit.
Disa nga të vrarët kishin qenë pjesëmarrës në luftën e Ushtria Çlirimtare e Kosovës, në konfliktin e Luginës së Preshevës, si dhe në luftën e vitit 2001 në Maqedoni si pjesë e Ushtria Çlirimtare Kombëtare.
Nga aksioni i zhvilluar më 9 dhe 10 maj 2015 mbetën të vrarë edhe tetë pjesëtarë të forcave të sigurisë maqedonase, mes tyre edhe polici shqiptar Isamedin Osmani.
Si ndodhi rasti “Kumanova”?
Përleshjet nisën në orët e hershme të mëngjesit të 9 majit 2015, kur forca të shumta policore rrethuan “Lagjen e Trimave” në Kumanovë, lagje e banuar kryesisht me shqiptarë. Banorët raportuan për të shtëna intensive me armë zjarri, ndërsa mbi zonë fluturonin helikopterë policorë.
Autoritetet maqedonase për orë të tëra nuk dhanë informacione zyrtare mbi atë që po ndodhte. Më vonë, atëherë ministrja e Brendshme, Gordana Jankullovska, deklaroi se policia po përballej me një “grup terrorist të armatosur rëndë”, i cili sipas saj synonte sulme ndaj institucioneve shtetërore.
Sipas të dhënave zyrtare, gjatë operacionit u vranë 8 policë maqedonas dhe 10 pjesëtarë të grupit të armatosur, ndërsa dhjetëra persona mbetën të plagosur. Operacioni përfundoi më 10 maj, kur rreth 28 shqiptarë u dorëzuan dhe më pas u arrestuan nën akuza për terrorizëm.
Ende pa përgjigje të plota
Ngjarja e Kumanovës vazhdon të mbetet një prej rasteve më të diskutuara politikisht dhe juridikisht. Dhjetëra shqiptarë të arrestuar, kryesisht nga Kosova, vazhdojnë të insistojnë në pafajësinë e tyre, ndërsa familjarët dhe opinioni publik prej vitesh kërkojnë zbardhjen e plotë të rastit.
Ngjarjet e Kumanovës ndodhën në një periudhë tensionesh të mëdha politike në vend, kur opozita publikonte të ashtuquajturat “bomba”, përgjime që tronditën skenën politike dhe ngritën akuza për korrupsion dhe retorikë anti-shqiptare nga zyrtarë të lartë të qeverisë së atëhershme.


