By admin7 
Për kë bien këmbanat” nuk është më thjesht një libër historie, por është kthyer në një pasqyrë të emergjencave tona globale.
Në epokën tonë, asgjë nuk ndodh “diku larg”. Hemingway dhe John Donne na kujtojnë se kur “bie një këmbanë” për një krizë në një anë të botës, ajo po bie për të gjithë ne. Indiferenca sot nuk është më opsion, por një rrezik ekzistencial.
Ashtu si Robert Jordan kuptoi se fati i tij ishte i lidhur me atë të fshatarëve spanjollë, sot ne kuptojmë se asnjë komb nuk është “ishull”. Emergjencat moderne (si ato mjedisore) kërkojnë që ne ta dëgjojmë këmbanën si një alarm kolektiv.
Në mes të një emergjence, njeriu shpesh ndihet i pafuqishëm. Hemingway na thotë se edhe nëse “ura” që duhet të hedhim në erë është e vogël, akti i të bërit të detyrës me dinjitet është ajo që na mban njerëzorë.
Sot këmbanat nuk bien vetëm për vdekjen, por bien për të na zgjuar. Ato janë metafora e ndërgjegjes globale që na thotë se dhimbja e tjetrit është, herët a vonë, edhe dhimbja jonë.
Ky libër na kujton se në ditët e sotme emergjente, pyetja nuk është “çfarë po ndodh me ata?”, por “çfarë po bëjmë ne?”, sepse fati është i përbashkët.
Nëse e zhveshim romanin nga uniformat e luftës, ajo që mbetet është “Religjioni i Solidaritetit”. Hemingway na tregon se në kohë emergjencash, solidariteti nuk është një zgjedhje morale e bukur, por është ligji i vetëm i mbijetesës shpirtërore.
Për ta çuar këtë ide “edhe më shumë” në kontekstin e solidaritetit, mund ta shohim përmes këtyre shtyllave:
Hemingway përdor metaforën e trupit: nëse të dhembet gishti, vuan gjithë trupi. Te “Për kë bien këmbanat”, Robert Jordan nuk është spanjoll, ai nuk ka asnjë lidhje gjaku me atë tokë, por ai vdes për të. Ky është Solidariteti Transcendent – ideja se liria e tjetrit është kushti i lirisë sate. Në ditët e sotme, ky aluzion godet fort: nuk mund të jemi të shëndetshëm në një botë të sëmurë, as të pasur në një botë të uritur.
Solidariteti mes Robertit dhe Marisë nuk është thjesht dashuri; është solidaritet mes dy traumave. Ai vjen nga një botë cinike, ajo nga një ferr dhune. Bashkimi i tyre është një akt solidariteti njerëzor kundër shkatërrimit. Ata i japin njëri-tjetrit “copëza shpirti” për t’u plotësuar. Ky lloj solidariteti na kujton se në emergjenca, ne nuk kemi nevojë vetëm për ndihmë materiale, por për “njohjen” e dhimbjes së tjetrit si tonën.
Kur një pjesëtar i grupit vdes (si rasti i Sordos në kodër), Hemingway e përshkruan si një vrimë që hapet në universin e të gjithëve. Ky është solidariteti i humbjes. Ai na mëson se çdo herë që ne lejojmë që një tragjedi të ndodhë “diku tjetër” pa reaguar, ne po pranojmë që një pjesë e jona të vdesë. Këmbana bie sepse ne jemi të gjithë të lidhur me të njëjtin litar; kur litari pritet te njëri, lëkundemi të gjithë.
Në kohë krizash, rreziku më i madh është dorëzimi (nihilizmi) – mendimi se “asgjë nuk ka rëndësi”. Solidariteti te Hemingway është rebelimi suprem ndaj kësaj ndjenje. Duke luftuar për një kauzë që nuk është “e jotja” drejtpërdrejt, ti i jep kuptim jetës sate.
Solidariteti është “vaksina” kundër dëshpërimit. Kur ndihmojmë tjetrin, në fakt po shpëtojmë veten nga pakuptimësia.
Në shpellën e guerilëve, ndarja e ushqimit është akti më i lartë i solidaritetit. Nuk ka “unë”, ka vetëm “ne”. Hemingway insiston se në momente emergjence, egoizmi është vdekje. Vetëm duke u bërë pjesë e kolektivit, individi fiton pavdekësinë. Robert Jordan vdes i vetëm fizikishit, por ai vdes “i rrethuar” nga shpirtrat e të gjithë atyre që la pas, sepse ai u bë pjesë e tyre.
Në fund të fundit, ky mit na thotë: Këmbana nuk bie për të na treguar se dikush vdiq, por për të na kujtuar se ne jemi ende gjallë dhe kemi përgjegjësi për njëri-tjetrin.
A mendoni se në emergjencat e sotme (si ato mjedisore apo sociale), ne po arrijmë të krijojmë këtë lloj solidariteti pa kufij, apo jemi ende të izoluar në “ishujt” tanë?
Kur John Donne (dhe më pas Hemingway) thotë se çdo vdekje më pakëson “sepse unë jam i përfshirë në njerëzimin”, ai krijon aluzionin e Njerëzimit si një Organizëm i Vetëm.
Ky aluzion shpjegon pse ne ndjejmë ankth kur shohim një tragjedi në ekran, mijëra kilometra larg. Nuk është thjesht empati, është instinkti i qelizës që e di se kur një pjesë e organizmit preket, i gjithë sistemi është në rrezik. Emergenca e sotme është pikërisht ky aluzion: Ne jemi “të dënuar” të jemi të lidhur.
Aluzioni i “Këmbanës së Heshtur” (The Silent Toll)
Hemingway luan me idenë se këmbanat më të forta janë ato që nuk dëgjohen me veshë, por ndjehen si një rëndesë në gjoks. Në kulmin e emergjencave (si lufta apo krizat moderne), këmbanat bien përmes heshtjes së atyre që nuk mund të flasin më. Aluzioni këtu është se përgjegjësia jonë rritet kur zëri i tjetrit shuhet. Sa më shumë heshtje mbillet (përmes padrejtësisë), aq më fort “bie” këmbana e alarmit brenda nesh.
“Ura” si Aluzion i Transitit midis Epokave
Ura që Robert Jordan duhet të shkatërrojë është aluzioni i sakrificës së të tashmes për të ardhmen.
Ai shkatërron diçka që ka vlerë (urën) për të shpëtuar diçka që ka më shumë vlerë (lirinë). Ky është aluzioni i “Emergjencës së Vlerave”: Ndonjëherë duhet të sakrifikojmë rehatinë tonë, “urat” tona të sigurisë, që të tjerët të mund të kalojnë në një kohë më të mirë.
Aluzioni i “Vetmisë që nuk Ekziston”
Ky është paradoksi më i madh i librit. Robert Jordan vdes i vetëm fizikishit, i mbështetur pas një pishë, por aluzioni i Hemingway-t na thotë se ai kurrë nuk ka qenë më pak i vetmuar se në atë çast.
Në momentin e sakrificës, ai është i lidhur me Marian, me grupin, me tokën spanjolle dhe me të gjithë njerëzit që kanë luftuar ndonjëherë për dinjitet.
Ky aluzion na thotë se në mes të krizave, kur ndihemi të izoluar, ne jemi në fakt pjesë e një zinxhiri të përjetshëm. Veprimi i vogël i një individi (solidariteti) rezonon në të gjithë gjatësinë e zinxhirit.
Aluzioni final është ky: Këmbana nuk është një paralajmërim, por një bashkim. Ajo na thotë se kufijtë mes njerëzve, shteteve dhe kohërave janë artificialë. Në thelb, ka vetëm një frymëmarrje kolektive. Kur ajo vështirësohet për dikë, vështirësohet për të gjithë.
Ky mit i përjetshëm na lë me pyetjen: Kur këmbanat bien sot për emergjencat tona, a do të kemi guximin e Robert Jordanit për t’i parë ato si thirrje për t’u bërë NJË, apo do të vazhdojmë të presim që ato të bien “për dikë tjetër”?
Në fillim, toka është thjesht një vend për t’u fshehur; në fund, toka është trupi i tij. Kur ai ndjen rrahjet e zemrës së tij pas drunjve, Hemingway na thotë se individi nuk vdes, ai vetëm rishpërndahet në natyrë. Kjo është metafora e “Vdekjes që nuk është fund”, por një integrim në makrosistemin e jetës
admin1