Faji, sipas një prej analizave mbi dështimin e Izraelit më 7 tetor 2023, lidhet me atë që në hebraisht quhet “konceptzia”.
Termi do të thotë “koncept” ose “perceptim”, por në kontekstin izraelit përdoret për të përshkruar një grup bindjesh të gabuara që, kur kthehen në pikëpamje dominuese, pengojnë leximin e saktë të informacioneve që ndodhen përpara institucioneve.
Një situatë e ngjashme ishte shfaqur edhe para Luftës së Yom Kippurit në vitin 1973.
Në atë kohë, një prej bindjeve kryesore të inteligjencës izraelite ishte se Egjipti nuk do të sulmonte pa siguruar më parë një epërsi të mjaftueshme ajrore. Egjipti sulmoi gjithsesi dhe Izraeli u kap në befasi.
Pesë dekada më vonë, sipas ish-drejtuesve dhe analistëve të inteligjencës izraelite, një tjetër bindje e gabuar luajti rol në dështimin për të parashikuar sulmin e Hamasit.
Sipas Tamir Hayman, i cili drejtoi Aman, shërbimin e inteligjencës ushtarake izraelite, nga viti 2018 deri në 2021, për vite me radhë në Izrael mbizotëronte ideja se Hamasi nuk kërkonte një përballje të drejtpërdrejtë.
Vlerësimi ishte se grupi nuk kishte kapacitetin për një luftë të tillë dhe se synonte kryesisht të konsolidonte kontrollin mbi Rripin e Gazës, ndërsa kërcënimi kryesor pritej në Bregun Perëndimor ose nga Libani.
Kjo bindje bëri që, sipas kritikëve të sistemit, një pjesë e informacioneve të mbledhura nga aparati i gjerë i inteligjencës izraelite të minimizoheshin ose të interpretoheshin në përputhje me teorinë ekzistuese.
Paralajmërimet e fundit para sulmit
Në ditët para 7 tetorit 2023 u mblodhën disa të dhëna që tregonin për përgatitje të pazakonta të Hamasit. Sipas Hayman, 13 informacione të ndryshme u morën nga 4 deri më 7 tetor, por ato nuk çuan në ngritjen e nivelit të alarmit.
Gjatë natës para sulmit, oficerët në detyrë morën në shqyrtim vetëm tre prej tyre dhe secilit informacion iu gjet një shpjegim alternativ. Të dhënat u konsideruan pjesë e aktiviteteve rutinë të Hamasit.
Një prej sinjaleve më të rëndësishme ishte aktivizimi i rreth 45 kartave SIM izraelite në Rripin e Gazës, duke filluar nga 5 tetori.
Sipas analizave të mëvonshme, këto pajisje u përdorën gjatë sulmit për të dokumentuar dhe transmetuar pamje nga sulmet ndaj komuniteteve izraelite.
Megjithatë, edhe ky sinjal u interpretua si një stërvitje, pasi raste të ngjashme ishin regjistruar më herët.
Në të njëjtën kohë, ishin vërejtur edhe aktivitete të tjera të pazakonta: hapja e qendrave operative nëntokësore të Hamasit, një përgjim ku përmendej përgatitja e raketave dhe lëvizje të dyshimta të njësive me dronë.
Sipas Amos Harel, gazetar i Haaretz dhe autor i një libri mbi dështimin e 7 Tetorit, komandanti i Komandës Jugore, Yaron Finkelman, dhe zyrtarët e inteligjencës vlerësonin se Hamasi mund të ishte duke përgatitur vetëm një inkursion të kufizuar.
Mundësi të tjera të konsideruara ishin një stërvitje ushtarake ose përgatitje mbrojtëse ndaj një sulmi të mundshëm izraelit.
Për këtë arsye, kryeministri Benjamin Netanyahu nuk u alarmua në atë fazë. Përgjatë kufirit mbetën forcat që ishin pjesë e dislokimit rutinë, rreth 767 ushtarë dhe tre tanke.
Sinjalet ishin shfaqur shumë më herët
Sipas materialeve të përmendura në analizë, paralajmërimet nuk nisën në tetor 2023. Në vitin 2016, ministri i atëhershëm i Mbrojtjes, Avigdor Lieberman, i kishte dërguar Netanyahut dhe shefit të Shtabit të Përgjithshëm një memorandum sekret prej 11 faqesh.
Dokumenti paralajmëronte se forcat speciale të Hamasit, Nukhba, po përgatiteshin të kalonin barrierën kufitare, të sulmonin komunitetet izraelite dhe të merrnin pengje.
Një tjetër sinjal i rëndësishëm erdhi në maj 2021, kur Hamasi lëshoi raketa drejt Jerusalemit. Sipas Hayman, ky episod duhej të kishte vënë në pikëpyetje bindjen se Hamasi nuk do të rrezikonte stabilitetin e Gazës për shkak të zhvillimeve në territoret palestineze.
Por një nga provat më të rëndësishme u gjet rreth një vit më vonë.
Inteligjenca ushtarake izraelite siguroi një dokument rreth 40-faqësh të Hamasit, të cilin e quajti “Jericho Wall”. Dokumenti, që datonte nga gushti i vitit 2021, përshkruante një plan sulmi që përfshinte përdorimin e raketave, dronëve, çarjen e barrierës kufitare, depërtimin me mjete të ndryshme dhe marrjen e pengjeve.
Dokumenti u bë publik më vonë përmes një raportimi të New York Times.
Sipas Harel, inteligjenca izraelite kishte siguruar disa versione të këtij plani. Megjithatë, informacioni nuk u trajtua si një tregues se Hamasi mund të realizonte një sulm të përmasave të tilla.
Hamasi kontribuoi në krijimin e një perceptimi të gabuar
Analistët e cituar në tekst argumentojnë se edhe Hamasi ndërtoi me kujdes një imazh që favorizonte bindjen izraelite se grupi nuk po përgatitej për një luftë të madhe.
Në shtator 2023, Hamasi organizoi protesta përgjatë barrierës me kërkesa për më shumë leje pune për banorët e Gazës dhe për rritjen e mbështetjes financiare nga Katari.
Këto veprime krijuan përshtypjen se grupi po kërkonte të ruante një lloj stabiliteti në Rripin e Gazës, ndërsa në prapaskenë po përgatitej sulmi.
Sipas tekstit, Yahya Sinwar e kufizoi informacionin mbi operacionin “Përmbytja e Al-Aksas” në një rreth shumë të ngushtë njerëzish. Sulmi nisi në orën 06:29 të 7 tetorit dhe rezultoi në vrasjen e rreth 1.200 personave dhe marrjen peng të 251 të tjerëve, sipas shifrave të cituara në tekst.
Përgjegjësia dhe roli i Netanyahut
Analiza e vendos një pjesë të rëndësishme të përgjegjësisë te institucionet politike dhe të sigurisë, përfshirë kryeministrin Benjamin Netanyahu.
Kritika ndaj tij lidhet me faktin se ai kishte qenë për vite në qeverisje dhe kishte mbështetur një politikë që lejonte ruajtjen e Hamasit si autoritet de facto në Gaza, ndërsa Autoriteti Palestinez mbetej i dobët.
Sipas kësaj qasjeje, ruajtja e ndarjes mes Gazës dhe Bregut Perëndimor shihej si një mënyrë për të penguar krijimin e një shteti palestinez të unifikuar.
Megjithatë, analiza thekson se kjo politikë u mbështet mbi një vlerësim të gabuar të kapaciteteve dhe synimeve të Hamasit.
“Humbëm aftësinë për të kuptuar gjuhën e armikut”
Michael Milshtein, analist dhe ish-drejtues i Departamentit për Çështjet Palestineze në Aman, e përshkruan problemin si një “hendek kulturor”.
Sipas tij, institucionet izraelite humbën aftësinë për të kuptuar sinjalet që vinte Hamasi, edhe kur ato ishin relativisht të qarta.
Në këtë kuadër përmenden edhe stërvitjet e Hamasit gjatë viteve 2021-2023, ku militantët përdornin skenarë të ngjashëm me komunitetet izraelite dhe simulonin mënyra të ndryshme të sulmit.
Pas 7 Tetorit, inteligjenca ushtarake izraelite ndërmori disa ndryshime. U krijua një strukturë e re për studimin e kulturës islame, u rikthye rrjeti i inteligjencës njerëzore HUMINT përmes Njësisë 504 dhe u forcua puna me burimet e hapura.
Qëllimi ishte të korrigjohej ajo që analistët e konsiderojnë si një nga dështimet më të mëdha të inteligjencës izraelite: besimi se Hamasi do të sillej sipas modelit që Izraeli kishte ndërtuar për të.
Në fund, problemi i “konceptzias” nuk ishte thjesht mungesa e informacionit. Sipas kësaj analize, informacioni ekzistonte, por u interpretua përmes një bindjeje tashmë të konsoliduar. Pikërisht kjo bëri që sinjalet e shumta të mos bashkoheshin në kohë në një pamje të qartë të kërcënimit.
admin5