By admin7 
Teherani thuhet se ia ka përcjellë propozimin ndërmjetësve në Pakistan të enjten në mbrëmje, megjithëse përmbajtja e tij ende nuk është e qartë
Irani ka paraqitur një propozim të ri përmes ndërmjetësve pakistanezë për t’i dhënë fund luftës me Shtetet e Bashkuara, në përpjekjen më të fundit për të thyer ngërçin në negociata, raporton TheGuardian, përcjell Gazeta Express.
Mediat shtetërore iraniane raportuan se Teherani ia dorëzoi ofertën Pakistanit të enjten në mbrëmje, për t’ia përcjellë Uashingtonit, megjithëse përmbajtja e saj nuk u bë menjëherë e ditur.
Shtëpia e Bardhë refuzoi të komentojë mbi propozimin e ri, duke thënë vetëm se diskutimet po vazhdojnë.
Megjithatë, propozimi i ri u pa nga qeveria e Pakistanit si rezultat i diplomacisë së saj intensive në prapaskenë. Roli i Islamabadit në ditët e fundit është zhvendosur drejt një detyre më pak të dukshme, por urgjente: përcjellja e mesazheve mes dy palëve, pasi dinamika e bisedimeve të drejtpërdrejta u ngadalësua.
Islamabadi ka deklaruar se beson se një marrëveshje është e arritshme. Por përballet me një Iran që rrezikon ta teprojë me presionin e vet dhe me një administratë amerikane që synon një fitore të plotë, e jo kompromis.
Zyrtarët pakistanezë thonë se janë të vetëdijshëm se në rrezik nuk është vetëm paqja rajonale, por edhe shëndeti i ekonomisë globale dhe jetesa e miliona njerëzve më të varfër në botë — përfshirë në Pakistan, ku fatura mujore e importit të energjisë pothuajse është trefishuar për shkak të luftës.
Vendimi për t’ia dorëzuar propozimet Pakistanit erdhi pas një debati të brendshëm në Iran nëse duhet ndjekur rruga diplomatike apo të mbështetet në presionin e krijuar nga bllokada e përkohshme e Ngushticës së Hormuzit. Zyrtarët iranianë shpresojnë që Trump të dëshirojë t’i japë fund konfliktit përpara samitit të tij me presidentin kinez Xi Jinping më 14–15 maj.
Islamabadi e konsideron vazhdimin e armëpushimit, që ka qenë në fuqi për më shumë se tre javë, si një arritje të madhe. Teherani dhe Uashingtoni kanë thënë se Pakistani mbetet kanali kryesor për negociata.
Si Irani ashtu edhe SHBA-ja ashpërsuan qëndrimet e tyre pas përparimit që i solli në të njëjtën dhomë në Islamabad për një sesion negociatash gjatë gjithë natës në prill — angazhimi më i lartë mes dy palëve që nga revolucioni i vitit 1979.
Sipas Teheranit, ato bisedime iu afruan një marrëveshjeje, por SHBA-ja u largua papritur. Uashingtoni tha se Irani nuk ishte i gatshëm të bënte mjaftueshëm lëshime. Një përpjekje për një raund të dytë në Islamabad fundjavën e kaluar dështoi pasi pala iraniane refuzoi të takohej me ekipin amerikan.
Zyrtarë amerikanë bënë të ditur këtë javë se Uashingtoni po shqyrton mundësinë e rikthimit në luftë. Disa zëra në Iran kanë shprehur zhgënjim që Pakistani nuk ka arritur ta detyrojë SHBA-në të respektojë angazhimet e marra gjatë negociatave.
Masood Khan, ish-ambasador i Pakistanit në SHBA, tha se Pakistani nuk po transmeton vetëm mesazhe mes palëve. Sipas tij, ndërhyrja e Islamabadit çoi në një armëpushim fillestar dyjavor dhe në takimin SHBA–Iran me zyrtarë pakistanezë si ndërmjetës. Ai tha se Pakistani e bindi Trumpin të zgjasë armëpushimin, i cili tani nuk ka afat të përcaktuar.
Detyra e radhës është bindja e të dyja palëve që njëkohësisht të heqin bllokadat në Ngushticën e Hormuzit. Por Trump këtë javë tha se bllokada është më efektive se bombardimet, ndërsa udhëheqësi suprem iranian, Mojtaba Khamenei, foli për një “kapitull të ri” për ngushticën, duke sugjeruar se asnjëra palë nuk është gati të tërhiqet.
Zyra e Thesarit të SHBA-së paralajmëroi të premten se çdo kompani transporti që paguan tarifa ndaj Iranit për kalim në Ngushticën e Hormuzit — përfshirë donacione për organizata si Gjysmëhëna e Kuqe Iraniane — rrezikon sanksione ndëshkuese. Teherani ka propozuar vendosjen e tarifave për anijet që kalojnë nëpër ngushticë, si pjesë e një marrëveshjeje për t’i dhënë fund luftës.
“Pakistani po luan një rol kompleks si ndërmjetës,” tha Khan. “Irani po sinjalizon se po luan një lojë afatgjatë, por Amerika kërkon rezultate të shpejta.”
Shefi i ushtrisë së Pakistanit kaloi tre ditë në Teheran në prill, duke takuar qendrat e ndryshme të pushtetit, ndërsa kryeministri punoi për mbështetje rajonale për procesin e paqes, duke vizituar Arabinë Saudite, Katarin dhe Turqinë. Islamabad ka angazhuar edhe vende të tjera si Japonia për të mbështetur diplomacinë, ndërsa ministri i jashtëm pakistanez këtë javë bisedoi edhe me homologen britanike.
“Ora e diplomacisë nuk ka ndalur,” tha Tahir Andrabi, zëdhënës i ministrisë së jashtme të Pakistanit, përpara raportimeve për propozimin e ri iranian. “Ne mbetemi me shpresë për një zgjidhje të negociuar.”
Propozimi i mëparshëm iranian, gjithashtu i përcjellë përmes Pakistanit, ofronte rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, por shtynte zgjidhjen e çështjes së programit bërthamor. Trump ka thënë se Irani duhet të angazhohet që të mos zhvillojë armë bërthamore, kështu që Teherani duhet të adresojë këtë çështje për të kënaqur Uashingtonin dhe për të hapur rrugën për bisedime të reja të drejtpërdrejta.
Dy çështje kryesore mbeten: një pauzë në pasurimin e uraniumit dhe një zgjidhje për rezervat e uraniumit të pasuruar në nivele të larta.
Diplomatë rajonalë thanë se mund të arrihet një marrëveshje për një moratorium rreth 10-vjeçar për pasurimin — afërsisht në mes të pozicioneve të dy palëve. Në vend të dorëzimit të uraniumit, ai mund të dërgohet në Rusi, një mundësi e diskutuar këtë javë mes Trumpit dhe presidentit rus Vladimir Putin.
Teherani nuk ka pranuar të heqë dorë nga uraniumi i pasuruar apo nga e drejta për pasurim. Irani mbetet i irrituar nga mungesa e një qëndrimi të qartë publik nga SHBA-ja, pasi Trump deklaroi se kundërshton edhe pasurimin për qëllime mjekësore — një lëshim që Irani besonte se ishte pranuar më parë nga pala amerikane.
Jauhar Saleem, ish-diplomat i lartë pakistanez dhe tani president i Institutit për Studime Rajonale, tha se strategjia e Iranit për të zvarritur negociatat me shpresën për një marrëveshje më të mirë është shumë e rrezikshme. Por edhe Uashingtoni duhet të pranojë se taktikat e presionit nuk kanë funksionuar ndaj Iranit ndër vite.
“Nuk është realiste që Irani të pranojë të gjitha kërkesat,” tha Saleem. “Një marrëveshje duhet të jetë fitimprurëse për të dyja palët.”