Trump pezullon “Projektin Liri”, shpreson të finalizojë një marrëveshje me Iranin

Donald Trump njoftoi se po pezullon “Projektin Liri”, përpjekjen e SHBA-së për të nxjerrë anijet e bllokuara nga ngushtica e Hormuzit, në mënyrë që të finalizojë një marrëveshje me Iranin, por shtoi se bllokada e tij ndaj porteve iraniane do të mbetet në fuqi.

Ndryshimi i menjëhershëm i planit të Trump u njoftua në një postim në mediat sociale, duke thënë se ai po i ndalte përpjekjet për “një periudhë të shkurtër” për t’i dhënë hapësirë ​​përpjekjeve të SHBA-së për të finalizuar një zgjidhje me Iranin për t’i dhënë fund luftës, shkruan The Guardian.

Pavarësisht se Projekti Liria u lançua vetëm të hënën, Trump tha se e kishte bërë këtë veprim bazuar “në kërkesën e Pakistanit dhe vendeve të tjera, suksesin e jashtëzakonshëm ushtarak që kemi pasur gjatë Fushatës kundër Shtetit të Iranit dhe, përveç kësaj, faktin se është bërë një Përparim i Madh drejt një Marrëveshjeje të Plotë dhe Përfundimtare me Përfaqësuesit e Iranit“. Irani ende nuk ka komentuar, transmeton Sinjali.

Njoftimi erdhi pasi udhëheqësit ushtarakë dhe sekretari i shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, këmbëngulën se një armëpushim në Lindjen e Mesme po zbatohej ende dhe se ndërsa konflikti nuk është zgjidhur operacioni fillestar i madh ushtarak i SHBA-së kundër Iranit ka përfunduar.

“Operacioni ka mbaruar. Epic Fury siç e njoftoi presidenti Kongresin e kemi mbaruar atë fazë”, tha Rubio.

Rubio i tha të martën në konferencën për shtyp në Shtëpinë e Bardhë se, që të arrihet paqja, Irani duhet të bjerë dakord me kërkesat e Trumpit për programin e tij bërthamor dhe gjithashtu të bjerë dakord të rihapë ngushticën e Hormuzit.

Ndërprerja e Projektit Liri nga Trump duket se bie ndesh me komentet e Rubio dhe sekretarit të mbrojtjes të SHBA-së, Pete Hegseth, vetëm disa orë më parë.

Në një konferencë për shtyp në Pentagon, Hegseth tha se SHBA-të kishin siguruar me sukses një rrugë përmes rrugës ujore dhe se qindra anije tregtare po rreshtoheshin për të kaluar nëpër të. “E dimë që iranianët janë të turpëruar nga ky fakt. Ata thanë se e kontrollojnë ngushticën. Nuk e kontrollojnë“, tha ai.

Rubio më vonë tha se SHBA-të po punonin për të kaluar anijet nëpër ngushticë si një “favor për botën… sepse ne jemi të vetmit që mundemi”. Ndërsa Rubio po u drejtohej gazetarëve, një anije mallrash në ngushticë raportoi se ishte goditur nga një predhë e panjohur.

Rubio shprehu shpresën se gjatë vizitës në Kinë të ministrit të jashtëm iranian, Abbas Araghchi, të mërkurën, Pekini do t’i përsëriste Teheranit nevojën për të liruar kontrollin e tij mbi ngushticën.

“Është në interesin e Kinës që Irani të ndalojë mbylljen e ngushticës”, tha Rubio.

Deri më tani, dihet që vetëm dy anije tregtare kanë kaluar nëpër rrugën e ruajtur nga SHBA-të, ndërsa qindra të tjera, që transportonin deri në 23,000 anëtarë të ekuipazhit, janë bllokuar në Gjirin Persik.

Mbyllja efektive e ngushticës nga Irani, përmes së cilës kalonin furnizimet kryesore të naftës dhe gazit para luftës, së bashku me plehrat dhe produktet e tjera të naftës, i ka rritur ndjeshëm çmimet e karburantit dhe ka tronditur ekonominë globale. Thyerja e kontrollit të Iranit do të mohonte burimin e tij kryesor të ndikimit, ndërsa Trump kërkon një tërheqje të madhe të programit të tij bërthamor të kontestuar.

Ndërkohë, për të dytën ditë me radhë, Emiratet e Bashkuara Arabe thanë se u sulmuan nga dronë dhe raketa iraniane, pretendime të mohuara nga Teherani.

Hegseth dhe gjenerali Dan Caine, oficeri më i lartë i ushtrisë amerikane, thanë në një konferencë për shtyp se sulmet e ripërtërira të Iranit nuk kishin arritur pragun e asaj që Caine e quajti “operacione të mëdha luftarake“. Ai tha se e marta shënoi një ditë “më të qetë” në ngushticë.

“Armëpushimi nuk ka mbaruar”, tha Hegseth.

Në Shtëpinë e Bardhë, Rubio tha se përplasjet me Iranin në lidhje me përpjekjet amerikane për të rihapur ngushticën ishin “me natyrë mbrojtëse”.

“Nuk ka të shtëna nëse nuk na qëllojnë në fillim, në rregull?” tha Rubio. “Nuk do t’i sulmojmë ata“.

Administrata Trump po përballet me presion në rritje mbi mënyrën se si e trajton konfliktin para Kongresit për shkak të rezolutës për kompetencat e luftës, një ligj që zakonisht kërkon që presidentët të kërkojnë miratim formal nga Kongresi për aktivitete lufte 60 ditë pas fillimit të veprimeve ushtarake.

Në prag të afatit 60-ditor të fuqive të luftës që skadonte javën e kaluar, një zyrtar i lartë i administratës Trump tha se SHBA-të kishin “ndërprerë” armiqësitë me Iranin që nga armëpushimi i pasigurt i 8 prillit.

Rritja e çmimeve të benzinës po rezulton gjithashtu e sikletshme për republikanët, me zgjedhjet e mesit të mandatit që po afrohen me shpejtësi. Çmimi mesatar kombëtar me pakicë kaloi 4.50 dollarë për galon të martën për herë të parë që nga korriku i vitit 2022, treguan të dhënat. Në orët pas njoftimit surprizë të Trump, çmimi i naftës së papërpunuar Brent mbeti i qëndrueshëm në 108 dollarë.

Kryetari i parlamentit dhe kryenegociatori i Iranit, Mohammad Bagher Qalibaf, sinjalizoi se Irani ende nuk i është përgjigjur plotësisht përpjekjes së SHBA-së për të rihapur rrugën ujore.

«E dimë shumë mirë se vazhdimi i status quo-së është i patolerueshëm për Amerikën; ndërkohë që ne as nuk kemi filluar ende», tha ai në një postim në X. Deklarata e tij nuk përmendi negociatat me SHBA-në që tani janë në formën e kalimit të mesazheve nëpërmjet Pakistanit.

Duke kundërshtuar pretendimin e Uashingtonit për fundosjen e gjashtë anijeve iraniane, një komandant ushtarak iranian tha se dy anije të vogla mallrash civile u goditën të hënën, duke vrarë pesë civilë, raportoi televizioni shtetëror iranian.

Caine, i cili shërben si kryetar i Shtabit të Përbashkët të Ushtrisë, tha se më shumë se 100 avionë ushtarakë amerikanë po patrullojnë qiellin mbi ngushticën. SHBA-të kanë vendosur një bllokadë detare në portet iraniane që nga 13 prilli, duke e privuar Teheranin nga të ardhurat nga nafta që i nevojiten për të mbështetur ekonominë e tij të dobët.

Hapag-Lloyd AG, një nga kompanitë më të mëdha të transportit të kontejnerëve në botë, tha në një deklaratë se vlerësimi i saj i rrezikut “mbetet i pandryshuar” dhe se tranziti përmes ngushticës “për momentin nuk është i mundur për anijet tona”.

“Për kompanitë e transportit detar dhe kompanitë e sigurimeve, ato ende duhet të presin dhe të shohin se si do të zhvillohet kjo situatë”, tha Torbjorn Soltvedt, analisti kryesor i Lindjes së Mesme në kompaninë e inteligjencës së riskut Verisk Maplecroft.