Vetmia e së vërtetës” (The Minority of One)
Orwell shkroi: “Të jesh pakicë, qoftë edhe pakicë prej një personi, nuk do të thotë se je i çmendur”. Frika më e madhe e intelektit në një mjedis injorant është humbja e sensit të realitetit. Kur i gjithë rrethi yt beson diçka absurde (si parulla “Lufta është Paqe”), ti fillon të dyshosh te shqisat e tua. Injoranca kolektive ka fuqinë ta bëjë të mençurin të ndihet si i marrë
Intelegjenca e vërtetë nuk është sasia e informacionit, por guximi për të parë faktet. Orwell vuri re se njerëzit më të rrezikshëm nuk janë ata që “nuk dinë”, por ata që zgjedhin të jenë injorantë për të mbrojtur rehatinë e tyre. Ai e quante këtë crimestop – një lloj instinkti që e bën trurin të ndalojë në prag të një mendimi të rrezikshëm. Këtu, intelegjenca vetë-vritet për t’u bërë injorancë.
Ky është paradoksi më i madh: Injoranca e masave shpesh është produkt i intelegjencës së lartë të elitave. Një sistem shtypës ka nevojë për njerëz shumë inteligjentë (shkrimtarë, programues, strategë) që të krijojnë propagandën që prodhon injorancë te populli.
Intelegjenca pa integritet është thjesht një mjet për të sofistikuar gënjeshtrën.
Orwell thoshte se “Injoranca është Fuqi” sepse ajo krijon një unitet të verbër. Intelegjenca, nga natyra, është dyshuese, analizuese dhe ndan opinionet (krijon nuanca). Injoranca i bën të gjithë të mendojnë njësoj. Prandaj, një intelekti i vetmuar ka frikë: ai e sheh se përballë tij nuk ka thjesht “njerëz që nuk dinë”, por një mur solid mishi dhe emocionesh që nuk pranon asnjë logjikë.
Vetë-censura si pasojë e injorancës kolektive
Sipa Orwell-it, diktaturat nuk kanë nevojë gjithmonë për dhunë; mjafton që njerëzit e mençur të ndjehen aq të izoluar sa të heshtin vetë. Kur injoranca bëhet agresive (ajo që sot shpesh e quajmë “tirania e shumicës”), intelektuali nuk ka frikë se nuk di, por ka frikë se e vërteta e tij nuk ka më treg. Ai e sheh që argumenti humbet përballë emocionit të verbër.
Në thelb, ideja pasqyron frikën orveliane se kur injoranca bëhet “normë” ose mjet pushteti, intelekti dhe e vërteta mbeten të izoluara dhe të frikësuara për të folur, pasi zëri i tyre mbytet nga zhurma e të paditurve.
George Orwell, ne veprat e tij (si “1984” dhe “Ferma e Kafshëve”) ka analizuar thellësisht marrëdhënien midis pushtetit, gjuhës dhe mendimit kritik.Dobia e Injorancës për Pushtetin: Në librin “1984”, parulla e famshme është “Injoranca është Fuqi” (Ignorance is Strength). Kjo nënkupton se kur masa e njerëzve nuk di të vërtetën, pushteti mund t’i manipulojë më lehtë.
Frika e Intelektit: Orwell shprehej se është “tmerruese që njerëzit që janë aq injorantë të kenë kaq shumë ndikim” (It’s frightful that people who are so ignorant should have so much influence).
Detyra e Njerëzve Inteligjentë: Ai ka thënë gjithashtu se në kohë mashtrimi, “rimitja e asaj që është e dukshme është detyra e parë e njerëzve inteligjentë”.
Orwell argumentonte se nëse kufizojmë fjalorin, kufizojmë mendimin. Kur intelekti “ka frikë të flasë”, nuk është vetëm nga presioni fizik, por sepse gjuha po varfërohet. Nëse nuk ka fjalë për të përshkruar lirinë ose të vërtetën, intelektuali ndihet i pafuqishëm dhe “injorant” në sytë e një mase që nuk e kupton më konceptin e lirisë.
Doublethink” (Mendimi i Dyfishtë)
Ky është kulmi i frikës së intelektit. Është aftësia për të mbajtur dy mendime kundërshtuese në mendje dhe për t’i besuar të dyjave. Intelekti ka frikë sepse në një botë ku “Injoranca është Fuqi”, logjika pushon së funksionuari. Kur 2+2 bëjnë 5 sepse ashtu thotë shumica (ose pushteti), njeriu i mençur fillon të dyshojë te vetja – kjo është frika nga çmenduria e vetmuar.
Injoranca e Intelektualëve
Një pikë interesante që Orwell theksonte shpesh: Nganjëherë njerëzit e arsimuar janë më injorantët, sepse ata janë të prirur të besojnë ideologji absurde që një njeri i thjeshtë (“proletët”) nuk do t’i pranonte kurrë. Kjo është “injoranca e sofistikuar”.
Intelekti nuk ka frikë nga mungesa e informacionit, por nga humbja e kuptimit. Nëse të gjithë rreth teje pranojnë gënjeshtrën si të vërtetë, të flasësh të vërtetën nuk duket më si trimëri, por si çmenduri.
Injoranca si mbrojtje psikologjike
Në veprat e tij, injoranca nuk është vetëm mungesë informacioni, por një mburojë. Njerëzit zgjedhin të jenë injorantë sepse e vërteta është e dhimbshme ose e rrezikshme. Intelekti ka frikë të flasë sepse e kupton që masa nuk e kërkon të vërtetën, por ngushëllimin. Nëse ti u tregon të vërtetën, ata nuk do të falënderojnë, por do të të urrejnë sepse po u prish “paqen” e tyre artificiale.
Intelekti ushqehet nga historia dhe përvoja. Orwell tregon se si duke fshirë ose ndryshuar historinë (përmes “Ministrisë së të Vërtetës”), pushteti e lë intelektin pa pika referimi. Pa pasur një të kaluar për të krahasuar, intelektuali nuk mund të vërtetojë që e tashmja është e keqe. Kjo krijon një lloj “injorance të detyruar” ku njeriu i mençur nuk ka më argumente, sepse faktet “vdesin” sapo shpallen.
Intelektualët si “Inxhinierë të Injorancës”
Një nga kritikat më të ashpra të Orwell-it ishte se shpesh janë pikërisht njerëzit e shkolluar ata që krijojnë sisteme të sofistikuara për të mbajtur popullin në injorancë. Ai vuri re se njerëzit inteligjentë mund të bëhen “shërbëtorë të gënjeshtrës” për hir të karrierës apo ideologjisë, duke e kthyer intelektin e tyre në një mjet për të prodhuar injorancë për të tjerët.
Përfundimi i hidhur i Orwell-it:
Injoranca nuk është thjesht një zbrazëtirë, ajo është një forcë aktive. Ajo mbush hapësirën ku dikur qëndronte mendimi kritik. Kur injoranca bëhet “forcë”, intelekti nuk ka frikë vetëm nga dënimi, por nga parandjenja se e vërteta nuk do të ketë më rëndësi për askënd. [
Në shtresën më të thellë, Orwell na paralajmëron se kur injoranca pushton gjithë shoqërinë, intelegjenca humbet funksionin e saj komunikues.
Nëse ti je i vetmi që e di se qielli është blu, por 1 milion njerëz të tjerë thonë se është i kuq, intelegjenca jote fillon të duket si çmenduri.
Frika nuk vjen nga injoranca e tjetrit, por nga fakti që injoranca e tjetrit ka fuqinë të të bëjë të dyshosh në arsyen tënde.
Konkluzioni “orvelian”:
Beteja mes intelegjencës dhe injorancës nuk fitohet me libra, por me mbajtjen e memories. Injoranca fshin të kaluarën; intelegjenca e ruan atë. Në momentin që ne harrojmë se si kanë qenë gjërat, intelegjenca jonë çarmatoset dhe injoranca fiton plotësisht.
Në shtresën më të errët, sistemi nuk synon thjesht që njerëzit të mos dinë, por që intelegjenca të mos jetë më e nevojshme. Nëse intelegjenca është aftësia për të bërë lidhje midis fakteve, sistemi orvelian e shkatërron këtë duke i bërë faktet “të lëngshme”. Kur e vërteta ndryshon çdo ditë, intelegjenca bëhet një barrë, një burim vuajtjeje. Injoranca, në këtë rast, mbetet e vetmja rrugë për të mos u çmendur.
Solipsizmi Kolektiv”
Kjo është ideja më e thellë filozofike e Orwell-it. Ai sugjeron se nëse të gjithë besojnë një gënjeshtër, ajo gënjeshtër bëhet “e vërtetë”.
Intelegjenca thotë: “Realiteti ekziston jashtë nesh.”
Injoranca e organizuar (Partia) thotë: “Realiteti ekziston vetëm brenda mendjes njerëzore, dhe ne kontrollojmë mendjen.”
Në këtë pikë, intelekti nuk ka thjesht frikë nga injoranca, por ka frikë se objektiviteti ka vdekur përgjithmonë.
Shndërrimi i Intelektit në Instinkt
Qëllimi përfundimtar i një shoqërie që promovon injorancën nuk është t’i bëjë njerëzit budallenj, por t’i bëjë ata makina. Një person inteligjent që detyrohet të jetojë në injorancë, përfundon duke përdorur intelegjencën e tij vetëm për një gjë: të gjejë mënyra se si të mos mendojë. Ky është vetë-shkatërrimi suprem i mendjes.
Kur Injoranca bëhet “Dashuri”
Në fundin e librit “1984”, protagonisti Uinston Smith nuk mposhtet nga dhuna, por nga thyerja e intektit. Kur ai thotë se “e dashuron Vëllain e Madh”, ai ka arritur në gjendjen ku injoranca është e plotë dhe intelegjenca është dorëzuar. Ai nuk ka më frikë, sepse nuk ka më intelekt për të gjykuar. Kjo është frika më e madhe e Orwell-it: një botë ku njerëzit janë të lumtur në injorancën e tyre sepse kanë humbur mjetet për ta kuptuar robërinë.
