Liria e shtypit në botë, në nivelin më të ulët në 25 vjet

Për herë të parë në historinë e Indeksit Botëror të Lirisë së Shtypit të Reporterëve pa Kufij (RSF), mbi gjysma e vendeve të botës tani bien në kategoritë “të vështira” ose “shumë serioze” për lirinë e shtypit.

Në 25 vjet, rezultati mesatar i të gjitha 180 vendeve dhe territoreve të anketuara në Indeks nuk ka qenë kurrë kaq i ulët.

Në një kohë kur liria e shtypit po përjeton një rënie shqetësuese në shumë pjesë të botës, një faktor i madh – por shpesh i nënvlerësuar – po e dobëson seriozisht median: presioni ekonomik.

Pjesa më e madhe e kësaj është për shkak të përqendrimit të pronësisë, presionit nga reklamuesit dhe mbështetësit financiarë, si dhe ndihmës publike që është e kufizuar, mungon ose ndahet në një mënyrë të errët.

Liria e shtypit në botë ka rënë në nivelin më të ulët në 25 vjet, paralajmëroi organizata Reporterë pa Kufij (RSF) në raportin e saj vjetor të publikuar të enjten.

Të dhënat e matura nga treguesi ekonomik i Indeksit RSF tregojnë qartë se mediat e lajmeve të sotme janë të bllokuara midis ruajtjes së pavarësisë së tyre editoriale dhe sigurimit të mbijetesës së tyre ekonomike.

Indeksi global i lirisë së medias, i krijuar në vitin 2002, tregon një trend të qartë drejt kufizimit të lirive, me më shumë se gjysmën e vendeve të botës që renditen tashmë në kategoritë “të vështira” ose “shumë serioze”.

Sipas RSF, përqindja e popullsisë që jeton në vende ku liria e shtypit është “e mirë” ka rënë ndjeshëm, nga 20% në më pak se 1%.

Vetëm shtatë vende në Evropën Veriore renditen si “të mira”, me Norvegjinë që kryeson listën, ndërsa Franca renditet e 25-ta me një rezultat “të kënaqshëm”.

Në kontrast, Shtetet e Bashkuara kanë rënë me shtatë vende, duke u renditur në vendin e 64-t mes Botsvanës dhe Panamasë, me një vlerësim “problematik”.

RSF thekson se sulmet e Presidentit amerikan Donald Trump ndaj shtypit janë bërë “sistematike”, duke përfshirë raste si ndalimi dhe deportimi i gazetarit salvadorian Mario Guevara, si dhe reduktimin drastik të fondeve për transmetimet ndërkombëtare të SHBA-së.

Raporti evidenton gjithashtu rënien dramatike të El Salvadorit, (i 143-ti), i cili ka humbur 105 vende që nga viti 2014 për shkak të luftës kundër bandave kriminale, dhe të Gjeorgjisë (e 135-ta),, që ka rënë 75 vende që nga viti 2020 për shkak të “përshkallëzimit të represionit”.

Nigeri ka pësuar rënien më të ndjeshme këtë vit, duke humbur 37 vende për shkak të përkeqësimit të lirisë së shtypit në Sahel, mes sulmeve të grupeve të armatosura dhe juntave ushtarake.

Arabia Saudite, (e 176-ta, 14 vende më poshtë), ku kolumnisti Turki al-Jasser u ekzekutua nga shteti në qershor, renditet në fund të listës përkrah Rusisë, Iranit dhe Kinës, ndërsa Eritrea mban vendin e fundit, të 180-tin.

Në anën tjetër, Siria (e 141-ta) është ngjitur me 36 vende pas rënies së regjimit të Bashar al-Assad, duke treguar një përmirësim të pjesshëm në renditje.

RSF përmbyll se “në 25 vjet, rezultati mesatar për të gjitha vendet e studiuara nuk ka qenë kurrë kaq i ulët”, duke paralajmëruar për një krizë të thellë të lirisë së shtypit në mbarë botën.

Në 160 nga 180 vendet e vlerësuara, stabiliteti financiar i mediave arrihet “me vështirësi” ose “aspak”, ndërsa në gati një të tretën e vendeve mediat janë detyruar të mbyllen.