By admin7 
Prof.dr.Muhamet Racaj
Nga zhvillimet dramatike të ditëve të fundit në Lindjen e Mesme, po bëhet gjithnjë e më e qartë se bota po hyn në një fazë të re të tensioneve gjeopolitike, ku një incident i vetëm mund të ndezë një konflikt me pasoja globale. Përplasja mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit nuk është më vetëm luftë deklaratash apo sanksionesh ekonomike; ajo po zhvendoset në terren ushtarak, në zemër të njërës prej nyjeve më strategjike të globit – Ngushticës së Hormuzit.
Operacioni amerikan i njohur me emrin simbolik “Shqiponja e Zezë”, i shoqëruar me lëvizje intensive detare dhe ajrore në Gjirin Persik, shihet nga Teherani si tentativë për izolim total strategjik të Iranit dhe kontroll absolut mbi rrugët energjetike ndërkombëtare. Në anën tjetër, Irani po demonstron se nuk është i gatshëm të pranojë presionin pa kundërpërgjigje.
Raportimet për tentativa të Marinës amerikane për ndalimin ose konfiskimin e një tankeri iranian në Hormuz, të ndjekura nga lëshimi i raketave kundëranije nga forcat iraniane, tregojnë qartë se kemi hyrë në një fazë të re përshkallëzimi. Nëse këto informacione konfirmohen plotësisht, atëherë kemi të bëjmë me një incident të drejtpërdrejtë ushtarak mes dy shteteve që prej dekadash ndodhen në konflikt strategjik.
Në të njëjtën kohë, rrëzimi i dronëve mbi Bandar Abbas, shpërthimet në ishullin Qeshm dhe alarmet në Teheran dëshmojnë se Irani po përballet me presion të shumëfishtë: ushtarak, psikologjik dhe inteligjent. Kjo situatë nuk mund të shihet vetëm si krizë rajonale. Hormuzi përbën arterien kryesore të tregtisë botërore të naftës dhe çdo destabilizim aty reflektohet menjëherë në ekonominë globale, tregjet energjetike dhe sigurinë ndërkombëtare.
Në analizat ushtarake dhe strategjike, një element po bëhet gjithnjë më evident: luftërat moderne nuk zhvillohen vetëm me tanke dhe avionë, por edhe me dronë, luftë elektronike, operacione hibride dhe dominim informativ. Pikërisht kjo po ndodh aktualisht në përplasjen SHBA-Iran. Të dy palët po testojnë kufijtë e njëra-tjetrës pa hyrë ende në një luftë të plotë konvencionale, por rreziku që situata të dalë jashtë kontrollit mbetet real.
Një tjetër dimension i rëndësishëm është përfshirja indirekte e aktorëve të tjerë globalë. Rusia dhe Kina e shohin Iranin si pikë strategjike kundër dominimit amerikan në Lindjen e Mesme, ndërsa SHBA synon të ruajë kontrollin mbi korridoret energjetike dhe balancën ushtarake rajonale. Kjo e bën krizën shumë më të rrezikshme, sepse çdo përplasje mund të marrë karakter më të gjerë ndërkombëtar.
Historia ka treguar se luftërat botërore nuk kanë filluar domosdoshmërisht nga vendime të mëdha politike, por shpesh nga incidente të përshkallëzuara që nuk janë menaxhuar me kohë. Sot, Ngushtica e Hormuzit po ngjan gjithnjë e më shumë me një “fuçi baruti” globale.
Për Evropën dhe Ballkanin, kjo krizë nuk është larg. Çdo konflikt i madh në Lindjen e Mesme sjell pasoja direkte në ekonomi, energji, migracion, siguri dhe stabilitet politik. Rritja e çmimit të naftës, destabilizimi i tregjeve dhe polarizimi gjeopolitik mund të krijojnë valë të reja krizash edhe në rajonin tonë.
Në këtë kontekst, diplomacia ndërkombëtare duhet të veprojë me urgjencë. Përndryshe, përplasja aktuale mund të shndërrohet nga një krizë rajonale në një konflikt me përmasa shumë më të mëdha.
Pyetja që shtrohet sot nuk është më nëse tensioni ekziston, por nëse bota ende ka mekanizma efektivë për ta ndalur përshkallëzimin drejt një lufte të re globale.
