Viteve te fundit ne Maqedonine e Veriut verehet nje fenomen i cuditshem qe ia vlene ta analizojme me gjeresishte, nje tendence ne rritje sic eshte vetevrasja.
Vetëvrasja është akti i shkaktimit të qëllimshëm të vdekjes së vetvetes. Çrregullime mendore (përfshirë depresionin, çrregullimin bipolar, çrregullimet e spektrit të autizmit, skizofreninë, çrregullimet e personalitetit , çrregullimet e ankthit), besimet nihiliste, çrregullimet fizike (si sindroma e lodhjes kronike) dhe çrregullimet e përdorimit të substancave(përfshirë çrregullimin e përdorimit të alkoolit dhe përdorimin dhe tërheqjen nga benzodiazepinat ) jane faktorë rreziku. Disa vetëvrasje janë akte impulsive për shkak të stresit (si nga vështirësitë financiare ose akademike), problemet e marrëdhënieve (të tilla si ndarjet), ose ngacmimi. Ata që kanë tentuar më parë vetëvrasje janë në një rrezik më të lartë për përpjekjet e ardhshme. Përpjekjet efektive për parandalimin e vetëvrasjes përfshijnë kufizimin e aksesit në metodat e vetëvrasjes – të tilla si armët e zjarrit, drogat dhe helmet; trajtimin e çrregullimeve mendore dhe keqpërdorimit të substancave; raportim i kujdesshëm i mediave për vetëvrasje; dhe përmirësimin e kushteve ekonomike. Edhe pse linjat telefonike të krizës janë të zakonshme, ato nuk janë studiuar mirë.]
Marrëdhënia midis vetëvrasjes dhe nekrofilisë bëhet akoma më e qartë kur zbresim në shtresat më të thella të psikikës njerëzore. Në këtë nivel, të dyja këto dukuri pushojnë së qeni thjesht “sjellje” dhe shfaqen si simptoma të të njëjtit problem rrënjësor: humbja totale e aftësisë për t’u lidhur me jetën.
Marrëdhënia midis vetëvrasjes dhe nekrofilisë trajtohet kryesisht në kuadrin e psikologjisë së thellësisë dhe psikoanalizës. Kur këto dy dukuri kryqëzohen, ato zbulojnë nivele ekstreme të tërheqjes së një individi ndaj vdekjes, shkatërrimit dhe kontrollit absolut.
Në librat e tij si “Zemra e njeriut” dhe “Anatomia e destruktivitetit njerëzor”, Erich Fromm e sheh nekrofilinë jo thjesht si një fiksim seksual, por si një strukturë karakteri.
Karakteri nekrofilik ka një pasion për të shndërruar gjithçka që është e gjallë në diçka të pajetë ose mekanike
Vetëvrasja si akt nekrofilik: Fromm argumenton se kur dëshira për shkatërrim nuk mund të drejtohet jashtë (ndaj të tjerëve), ajo drejtohet nga brenda. Vetëvrasja, në këtë prizëm, bëhet shprehja përfundimtare e këtij karakteri: njeriu shkatërron veten për të arritur gjendjen e palëvizshme, të kontrolluar dhe të ftohtë të vdekjes
Përpara Fromm-it, Freud hodhi hipotezën se qeniet njerëzore udhëhiqen nga dy forca të mëdha: Eros (instinkti i jetës) dhe Thanatos (instinkti i vdekjes).
Vetëvrasja shihet si triumfi i plotë i Thanatos-it mbi Eros-in, ku trupi kërkon të kthehet në gjendjen e qetësisë inorganike.
Nekrofilia mund të interpretohet si një manifestim i rëndë i po këtij instinkti, ku personi kërkon kontakt erotik ose emocional pikërisht me atë gjendje inorganike (kufomën) që përfaqëson Thanatos-in
Në fushën e mjekësisë ligjore dhe psikiatrisë klinike, lidhja është më e prekshme dhe shfaqet në profilet e personave me devijime të rënda seksuale (parafili).
Mungesa e ndjenjës së fajit dhe depresioni: Disa kriminelë nekrofilë që kryejnë vrasje për të poseduar një trup shfaqin periudha të rënda depresioni dhe sjellje vetëvrasëse pas akteve të tyre.
Frika ekstreme nga refuzimi: Shumë nekrofilë zgjedhin trupa të pajetë sepse ata nuk mund t’i refuzojnë, t’i gjykojnë ose t’i braktisin. Kur kjo paaftësi për t’u lidhur me të gjallët bëhet dërrmuese, individi mund të kalojë në mendime ose akte vetëvrasëse si rruga e vetme për t’i shpëtuar izolimit total.
Përmbledhje e shkurtër
Vetëvrasja është shkatërrimi i vetvetes.
Nekrofilia është pasioni ose tërheqja ndaj asaj që është e shkatërruar dhe e vdekur.
Emëruesi i përbashkët: Paaftësia për të përqafuar jetën, spontanitetin dhe rritjen (mungesa e biofilisë
Dy koncepte baze -biofilia dhe nekrofilia
Biofilia dhe nekrofilia janë dy koncepte themelore të trajtuara shpesh në psikologji dhe filozofi, veçanërisht nga psikoanalisti Erich Fromm, për të përshkruar dy orientime të kundërta të karakterit njerëzor. Këto koncepte nuk trajtohen vetëm si ndjenja, por si struktura të thella karakteriale që formësojnë sjelljen, mendimin dhe emocionet e individit.
Biofilia (Dashuria për Jetën): Është orientimi pozitiv, i cili ushqen jetën, rritjen, krijimin dhe lidhjen me natyrën. Individi biofilik është i prirur të ndërtojë, të edukojë dhe të jetë i përqendruar te ndërtimi i marrëdhënieve njerëzore.
Nekrofilia (Tërheqja ndaj Vdekjes): Është orientimi negativ ose patologjik, i cili shfaqet si tërheqje ndaj vdekjes, shkatërrimit, kalbjes dhe gjithçkaje që është mekanike ose e pajetë.
Në kuptimin e ngushtë: Nekrofilia klasifikohet si një parafilia (shmangie seksuale), e cila përfshin marrëdhënie seksuale ose kënaqësi ndaj trupave të vdekur.
Në kuptimin e gjerë (Fromm): Nekrofilia përfaqëson një strukturë karakteri që preferon “të zotërojë” në vend që “të jetë”, duke u përpjekur të shndërrojë gjithçka të gjallë në një objekt të pajetë.
Dallimet kryesore:
Krijim vs. Shkatërrim: Biofilia krijon, nekrofilia shkatërron.
Jetë vs. Vdekje: Biofilia adhuron jetën, nekrofilia adhuron vdekjen.
Liri vs. Kontroll: Biofilia nxit lirinë dhe rritjen, ndërsa nekrofilia synon kontrollin total, shpesh duke e kthyer tjetrin në një “kufomë të gjallë”.
Nëse dëshironi, mund të thellohem më shumë në:
Analizën e Erich Fromm mbi karakterin nekrofilik dhe shoqërinë.
Dallimin midis biofilisë si koncept psikologjik dhe si hipotezë e E.O. Wilson për natyrën.
Shembuj konkretë të këtyre dy prirjeve në letërsi ose sociologji.
Erich Fromm e çoi konceptin e nekrofilisë përtej seksit, duke e quajtur atë një orientim karakteri që urren rritjen dhe adhuron gjithçka që është e ngurtë. Ai përshkroi një trekëndësh që e quajti “Sindroma e Kalbjes” (Syndrome of Decay), e cila përbëhet nga:
Nekrofilia: Dashuria për vdekjen dhe shkatërrimin.
Narcisizmi malinj: Vetëpëlqimi ekstrem që e bën personin të shohë vetëm veten dhe të zhvlerësojë çdo gjë tjetër.
Simbioza incestuoze: Një lidhje e sëmurë, e frikshme me nënën ose me një figurë zëvendësuese (shpesh e përfaqësuar nga “toka”, “vdekja” ose “prapambetja”).
Kur një person është i mbërthyer në këtë sindromë, vetëvrasja bëhet hapi i fundit logjik i kësaj simbioze: njeriu kthehet plotësisht në gjendjen inorganike prej nga erdhi, duke e asgjësuar veten.
. Kontrolli Absolut vs. Dorëzimi
Të dyja këto fenomene rrotullohen rreth konceptit të kontrollit.
Nekrofili kërkon kontroll absolut mbi objektin e tij të dëshirës. Meqenëse një person i gjallë nuk mund të kontrollohet 100%, nekrofili gjen plotësim te trupi i pajetë.
Individi me mendime vetëvrasëse shpesh ndihet sikur ka humbur çdo kontroll mbi jetën e tij. Në këtë gjendje dëshpërimi, akti i vetëvrasjes shihet si e vetmja gjë që ai mund ta kontrollojë plotësisht. Është triumfi i tmerrshëm i vullnetit mbi pafuqinë: “Nëse nuk mund të kontrolloj dot jetën time, do të kontrolloj momentin e vdekjes sime”.
Kthimi te “Asgjëja” (Teoria e Freud-it)
Sigmund Freud shpjegoi se brenda nesh ekziston një tension midis krijimit dhe shkatërrimit. Ai vuri re se materia organike (jeta) vjen nga materia inorganike (ajo që s’ka jetë). Sipas tij, Thanatos (instinkti i vdekjes) është një dëshirë e fshehur e qelizave tona për t’u çliruar nga stresi dhe tensioni i të qenit gjallë dhe për t’u kthyer në qetësinë e përjetshme të “asgjësë”.
Vetëvrasja është dorëzimi i plotë dhe i menjëhershëm ndaj këtij instinkti.
Nekrofilia është kërkimi i kësaj qetësie inorganike tek një tjetër.
Lidhja më e thellë midis tyre qëndron te frika dhe paaftësia për t’u përballur me spontanitetin dhe pasigurinë e jetës. Të dyja rrugët kërkojnë të ftohtën, të palëvizshmen dhe të parashikueshmen.
