By admin5 
Një armëpushim mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit u vu në rrezik të hënën, pasi SHBA njoftoi se kishte sekuestruar një anije iraniane që tentoi të thyejë bllokadën, ndërsa Teherani u zotua për hakmarrje dhe refuzoi për momentin të marrë pjesë në bisedime të reja paqeje.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baghaei, deklaroi se Uashingtoni nuk është serioz për diplomacinë dhe se Irani nuk do të ndryshojë kërkesat e tij, duke theksuar se nuk pranon afate apo ultimatume kur bëhet fjalë për interesat kombëtare.
Një burim i sigurisë në Pakistan bëri të ditur se ndërmjetësi kryesor i vendit, Asim Munir, i ka thënë presidentit amerikan Donald Trump se bllokada përbën një pengesë për zhvillimin e bisedimeve, ndërsa Trump është përgjigjur se do ta marrë në konsideratë këtë këshillë.
Shtetet e Bashkuara kanë mbajtur në fuqi bllokadën ndaj porteve iraniane, ndërsa Irani fillimisht e hoqi dhe më pas e rivendosi bllokadën e tij ndaj trafikut detar që kalon nëpër Ngushticën e Hormuzit, e cila zakonisht përpunon rreth një të pestën e furnizimit global me naftë dhe gaz të lëngshëm.
Çmimet e naftës u rritën me më shumë se 6%, ndërsa tregjet e aksioneve u luhatën, pasi investitorët u shqetësuan se armëpushimi mund të dështojë dhe trafiku në Gjirin Persik të mbetet në nivele minimale.
Ushtria amerikane bëri të ditur se ka qëlluar mbi një anije mallrash me flamur iranian, e cila ishte nisur drejt portit Bandar Abbas. Përballja zgjati rreth gjashtë orë. Komanda Qendrore e SHBA publikoi pamje ku shihen marinsat duke zbritur me litarë nga helikopterët mbi anije.
Nga ana tjetër, ushtria iraniane deklaroi se anija vinte nga Kina dhe e akuzoi SHBA-në për “pirateri të armatosur”, sipas mediave shtetërore. Ajo shtoi se ishte e gatshme të përballej me forcat amerikane për atë që e quajti “agresion i hapur”, por u kufizua nga prania e familjarëve të ekuipazhit në bord.
Kina shprehu shqetësim për “ndalimin e detyruar”, ndërsa një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme kineze u bëri thirrje palëve të respektojnë armëpushimin në mënyrë të përgjegjshme.
Teherani ka refuzuar për momentin bisedimet e reja të paqes, duke përmendur bllokadën në fuqi, retorikën kërcënuese dhe ndryshimet e vazhdueshme të qëndrimeve të Uashingtonit, si dhe atë që i cilëson si “kërkesa të tepruara”.
SHBA synonte nisjen e negociatave në Islamabad përpara përfundimit të armëpushimit dyjavor, por Irani i konsideroi kërkesat amerikane si të paarsyeshme. Një burim iranian tha se bllokada amerikane ndaj porteve iraniane po minon çdo mundësi për dialog, ndërsa programi raketor dhe kapacitetet mbrojtëse nuk janë të negociueshme.
Ndërkohë, tensionet u përshkallëzuan pasi ushtria amerikane ndaloi një anije mallrash me flamur iranian pranë Deti Arabik, duke i bllokuar motorët pas një përballjeje disaorëshe. Irani e quajti këtë veprim “pirateri të armatosur” dhe paralajmëroi për përballje, edhe pse situata u ndërlikua nga prania e civilëve në bord.
Bllokadat e ndërsjella në Ngushticën e Hormuzit, një pikë kyçe për furnizimin global me naftë dhe gaz, kanë tronditur tregjet: çmimet e naftës u rritën mbi 6% dhe bursat u luhatën nga frika e dështimit të armëpushimit.
Presidenti Donald Trump paralajmëroi se SHBA mund të shkatërrojë infrastrukturën iraniane nëse refuzohen kushtet e tij, ndërsa Irani kërcënoi se do të godasë objektiva energjetike në vendet arabe fqinje në rast sulmi.
Megjithëse përgatitjet për negociata vijojnë, me ndërmjetësimin e Pakistanit dhe përfshirjen e figurave si JD Vance, mbetet e paqartë nëse bisedimet do të zhvillohen. Lufta, tashmë në javën e tetë, ka shkaktuar goditjen më të rëndë në furnizimet globale me energji, duke rritur ndjeshëm çmimet dhe tensionet në rajon.
“Askush nuk mund të kufizojë eksportet e naftës së Iranit, duke pritur njëkohësisht siguri falas për të tjerët,” shkroi në rrjetet sociale zëvendëspresidenti i parë i Iranit, Mohammadreza Aref. “Zgjedhja është e qartë: ose një treg i lirë nafte për të gjithë, ose rreziku i kostove të mëdha për të gjithë.”
Më herët, presidenti amerikan Donald Trump paralajmëroi se SHBA do të shkatërrojë çdo urë dhe central energjie në Iran nëse refuzohen kushtet e tij, duke vijuar një seri kërcënimesh të ngjashme.
Nga ana e saj, Irani ka deklaruar se nëse SHBA godet infrastrukturën civile, do të reagojë duke sulmuar centralet energjetike dhe impiantet e ujit të kripur në vendet arabe të Gjirit që strehojnë baza amerikane.
Presidenti Donald Trump deklaroi se të dërguarit e tij do të jenë në Islamabad të hënën në mbrëmje, një ditë para përfundimit të armëpushimit dyjavor.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë i tha Reuters se delegacioni amerikan fillimisht pritej të drejtohej nga zëvendëspresidenti JD Vance, së bashku me të dërguarin Steve Witkoff dhe Jared Kushner, por më pas Trump deklaroi se Vance nuk do të marrë pjesë.
Ndërkohë, Pakistani, që po luan rolin e ndërmjetësit kryesor, po përgatitet për bisedimet, me gati 20 mijë forca policore, paramilitare dhe ushtarake të dislokuara në Islamabad për sigurinë.
Kryetari i parlamentit iranian Mohammad Baqer Qalibaf deklaroi se palët kanë bërë përparim, por ende mbeten larg marrëveshjes, sidomos për çështjet bërthamore dhe kontrollin e Ngushticës së Hormuzit.
Aleatët europianë shprehen të shqetësuar se Uashingtoni po kërkon një marrëveshje të shpejtë dhe sipërfaqësore, e cila mund të kërkojë negociata teknike të gjata për t’u finalizuar.
Tani në javën e tetë, lufta ka shkaktuar tronditjen më të rëndë në historinë e furnizimeve globale me energji, duke rritur ndjeshëm çmimet e naftës për shkak të mbylljes faktike të Ngushticës së Hormuzit.
Mijëra persona janë vrarë nga sulmet SHBA-Izrael në Iran, si dhe nga një ndërhyrje ushtarake izraelite në Liban, e cila po zhvillohet paralelisht që nga fillimi i luftës më 28 shkurt, ku aktualisht është në fuqi edhe një armëpushim tjetër.
Irani është përgjigjur me sulme me raketa dhe dronë ndaj Izraelit dhe vendeve arabe fqinje që strehojnë baza amerikane.
Ndërkohë, Irak, Kuvajt, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë humbur afro 8 milionë fuçi në ditë prodhim nafte gjatë muajit mars për shkak të krizës. /Reuters/
admin3