Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në Hagë ka shpallur Mianmarin përgjegjës për gjenocidin ndaj pakicës myslimane Rohingya, në një vendim historik që mund të ketë pasoja edhe për çështje të tjera të drejtësisë ndërkombëtare, përfshirë akuzat ndaj Izraelit për luftën në Gaza.
Me nëntë vota pro dhe gjashtë kundër, gjykata më e lartë e OKB-së arriti për herë të parë në historinë e saj 80-vjeçare në përfundimin se një shtet ka kryer gjenocid.
Gjatë viteve 2016-2017, ushtria e Mianmarit ndërmori një fushatë të përgjakshme kundër komunitetit Rohingya, duke vrarë civilë, djegur fshatra dhe detyruar qindra mijëra banorë të largoheshin drejt Bangladeshit.
Sipas gjykatës, vrasjet masive, dhuna seksuale dhe sulmet ndaj fëmijëve dëshmojnë se operacionet ushtarake synonin shkatërrimin e një pjese të konsiderueshme të kësaj pakice.
Mianmari i ka mohuar akuzat, duke pretenduar se ushtria po zhvillonte operacione kundër grupeve terroriste. Megjithatë, gjykata e hodhi poshtë këtë argument, duke theksuar se forcat ushtarake nuk kishin bërë dallim mes civilëve dhe luftëtarëve.
Çështja u dërgua në Hagë në vitin 2019 nga Gambia, një shtet afrikan që kërkoi vënien e Mianmarit përpara përgjegjësisë për shkeljen e Konventës së Gjenocidit.
Vendimi shihet si një precedent i rëndësishëm edhe për çështjen që Afrika e Jugut ka ngritur kundër Izraelit, të cilin e akuzon për gjenocid në Rripin e Gazës. Izraeli i mohon akuzat.
Qëndrimi i gjykatës ka shkaktuar shqetësim edhe në Uashington. Administrata Trump e ka kritikuar qasjen e saj, ndërsa ambasadori amerikan në OKB, Mike Waltz, ka paralajmëruar se ulja e pragut ligjor për të provuar gjenocidin mund të përdoret në të ardhmen edhe kundër ushtarëve amerikanë.
Gjykata urdhëroi Mianmarin të dëmshpërblejë viktimat, të mundësojë kthimin e sigurt dhe vullnetar të refugjatëve, si dhe t’u rikthejë pronat e humbura.
Megjithatë, zbatimi i vendimit mbetet i pasigurt. Ndonëse vendimet e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë janë përfundimtare dhe detyruese, ajo nuk ka mekanizma për t’i zbatuar vetë. Këshilli i Sigurimit i OKB-së mund të ndërhyjë përmes një rezolute.
Ndërkohë, mbi 1.2 milionë Rohingya jetojnë në kampet e refugjatëve në Bangladesh, në kushte të vështira dhe pa një perspektivë të qartë kthimi.
“Ne nuk duam të jetojmë përgjithmonë në kampe refugjatësh. Duam të kthehemi në vendin tonë, me të drejtat, shtetësinë dhe dinjitetin tonë të rikthyer”, tha Murshid Alam, një nga të mbijetuarit e masakrave.



