By admin7 
Prof. Dr. Muhamet Racaj
Deklaratat e zyrtarëve të lartë shtetërorë nuk janë thjesht qëndrime personale; ato shpesh pasqyrojnë orientimin politik dhe strategjik të një shteti. Kur një anëtare e Qeverisë së Serbisë shpreh publikisht keqardhje që spastrimi etnik në Kosovë nuk u realizua gjatë regjimit të Sllobodan Millosheviqit, kjo nuk mund të konsiderohet një gafë politike. Përkundrazi, ajo ngre dyshime serioze se në një pjesë të elitës politike serbe vazhdon të mbijetojë e njëjta ideologji që shkaktoi luftërat më të përgjakshme në Ballkan gjatë viteve nëntëdhjetë.
Deklarata e ministres serbe të Administratës Shtetërore dhe Vetëqeverisjes Lokale, Snezhana Paunoviq, se “po të ishte në vend të Millosheviqit në vitin 1998 do të kishte kryer spastrim etnik në Kosovë”, shkaktoi reagime të forta në opinionin ndërkombëtar. Megjithatë, ajo që tërhoqi më shumë vëmendjen ishte mungesa e një distance të qartë nga institucionet shtetërore të Serbisë. Heshtja ose relativizimi i deklaratave të tilla krijon përshtypjen se narrativi nacionalist vazhdon të gjejë mbështetje në qarqe të caktuara politike.
Në dekadat e fundit, doktrina e njohur dikur si “Serbia e Madhe” ka marrë një formë të re politike, të emërtuar “Bota Serbe” (Srpski svet). Ndonëse përdoret një terminologji më moderne, thelbi mbetet pothuajse i pandryshuar: zgjerimi i ndikimit politik, kulturor dhe institucional të Serbisë mbi komunitetet serbe në shtetet fqinje, duke ushtruar presion mbi sovranitetin e Kosovës, Bosnje dhe Hercegovinës, Malit të Zi dhe, në forma të caktuara, edhe ndaj Maqedonisë së Veriut.
Ky koncept nuk mbështetet vetëm në retorikë politike. Ai shoqërohet me instrumente të fuqisë hibride, si propaganda mediatike, ndikimi fetar përmes Kishës Ortodokse Serbe, aktivitetet e shërbimeve të inteligjencës, fushatat dezinformuese dhe ndikimi ekonomik. Pikërisht këto elemente përbëjnë një nga sfidat më serioze të sigurisë në Ballkanin Perëndimor.
Reagimet ndërkombëtare ndaj deklaratës së Paunoviqit ishin të menjëhershme. Institucionet evropiane theksuan se në Evropën e shekullit XXI nuk ka vend për retorikë që justifikon spastrimin etnik apo glorifikon politikat e regjimeve përgjegjëse për krime lufte. Deputetë të Parlamentit Evropian rikujtuan se aspiratat evropiane të Serbisë nuk mund të jenë të besueshme nëse në qeverinë e saj vazhdojnë të promovohen narrativa që bien ndesh me vlerat themelore të Bashkimit Evropian.
Historia e Ballkanit ofron dëshmi të mjaftueshme për pasojat tragjike të nacionalizmit ekstrem. Luftërat në Kroaci, Bosnje dhe Hercegovinë dhe Kosovë u shoqëruan me spastrim etnik, dëbime masive dhe krime kundër njerëzimit. Në Bosnje, gjenocidi i Srebrenicës mbetet një nga plagët më të rënda të Evropës pas Luftës së Dytë Botërore, ndërsa në Kosovë mbi 800 mijë shqiptarë u dëbuan me forcë nga vendbanimet e tyre gjatë viteve 1998–1999.
Në këtë kontekst, rikthimi i retorikës së viteve nëntëdhjetë nuk mund të shihet si një debat historik. Ai përbën një rrezik real për stabilitetin rajonal, sidomos në një periudhë kur Evropa përballet me luftën në Ukrainë, kërcënimet hibride dhe përpjekjet e aktorëve të jashtëm për të destabilizuar Ballkanin.
Një dimension tjetër shqetësues është mbështetja e vazhdueshme që Beogradi i ofron strukturave separatiste në Bosnje dhe Hercegovinë, si dhe ndikimi politik mbi forcat proserbe në Mal të Zi. Këto zhvillime dëshmojnë se koncepti i “Botës Serbe” nuk kufizohet vetëm në diskurs politik, por synon të prodhojë efekte konkrete në arkitekturën politike dhe të sigurisë së rajonit.
Edhe Maqedonia e Veriut nuk mbetet jashtë këtij ndikimi. Në disa qarqe akademike dhe mediatike serbe vazhdojnë të promovohen narrativa revizioniste që e paraqesin territorin e saj si pjesë të të ashtuquajturës “Serbia e Vjetër” ose “Serbia Jugore”. Këto interpretime historike nuk kontribuojnë në ndërtimin e marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë, por ushqejnë mosbesim dhe tensione të panevojshme.
Nga këndvështrimi i sigurisë, Ballkani Perëndimor mbetet një rajon me rëndësi të veçantë gjeostrategjike për NATO-n dhe Bashkimin Evropian. Çdo përpjekje për të rikthyer ideologjitë ekspansioniste ose për të relativizuar krimet e luftës përbën një kërcënim jo vetëm për paqen rajonale, por edhe për sigurinë euroatlantike.
Përfundim
Deklarata e Snezhana Paunoviqit nuk është një incident i izoluar, por një sinjal se retorika nacionaliste ende mbijeton në një pjesë të elitës politike serbe. Ideologjia e “Botës Serbe”, e ndërtuar mbi vazhdimësinë e konceptit të “Serbisë së Madhe”, vazhdon të prodhojë tensione dhe të sfidojë stabilitetin e Ballkanit.
Paqja e qëndrueshme nuk ndërtohet mbi mohimin e së kaluarës, glorifikimin e krimeve apo aspiratat hegjemone, por mbi pranimin e përgjegjësisë historike, respektimin e sovranitetit të shteteve dhe ndërtimin e besimit reciprok. Vetëm një qasje e tillë mund të garantojë që Ballkani të mos rikthehet në logjikën e konflikteve që shënuan fundin e shekullit XX.
admin