Pajisjet ushtarake të fshehura në veri – sinjal për strukturat e sigurisë

Prof. Dr. Muhamet Racaj – Gjeneral Major në pension

Zbulimi i veshjeve dhe pajisjeve ushtarake të fshehura në një pusetë kanalizimi në rrugën “Zoran Gjingjiq” në Mitrovicën e Veriut nuk duhet trajtuar si një incident i zakonshëm. Nëse marrim parasysh se edhe në të kaluarën në këtë pjesë të Kosovës janë gjetur pajisje të ngjashme, atëherë kemi të bëjmë me një fenomen që kërkon analizë më të thellë të sigurisë dhe inteligjencës.
Nga pikëpamja profesionale, fshehja e pajisjeve ushtarake në një hapësirë publike mund të jetë tregues i ekzistencës së një kapaciteti të organizuar për ruajtje, furnizim dhe përdorim të mjeteve jashtë kontrollit institucional. Nuk mund të thuhet automatikisht se këto pajisje janë përdorur për veprimtari kriminale apo destabilizuese, por as nuk duhet përjashtuar një mundësi e tillë pa përfunduar hetimi.
Këtu paraqitet edhe dimensioni i luftës hibride. Lufta hibride nuk zhvillohet domosdoshmërisht përmes përballjes së drejtpërdrejtë ushtarake. Ajo mund të përfshijë kombinimin e strukturave të fshehta, kriminalitetit të organizuar, propagandës, dezinformimit, presionit politik, sabotimit dhe krijimit të pasigurisë në një territor të caktuar.
Veriu i Kosovës, për shkak të specifikave të tij të sigurisë dhe politike, mbetet një hapësirë ku institucionet duhet të kenë vëmendje të shtuar ndaj çdo indikacioni për ekzistencën e kapaciteteve të fshehta operative apo logjistike. Një pusetë, objekt i braktisur apo hapësirë tjetër e fshehtë mund të përdoret për magazinimin e pajisjeve, por rëndësi më të madhe ka identifikimi i rrjetit që mund të qëndrojë pas tyre.
Prandaj, hetimi nuk duhet të kufizohet vetëm në pyetjen: “Çfarë u gjet?”. Pyetja kryesore duhet të jetë: “Kush i ka vendosur aty, kur, nga kanë ardhur, për çfarë qëllimi dhe a ekziston një strukturë organizative që qëndron pas tyre?”
Policia e Kosovës dhe institucionet e tjera të sigurisë duhet të ndërmarrin një qasje të integruar. Duhet të bëhet ekspertizë e plotë e pajisjeve, identifikimi i origjinës dhe kanaleve të furnizimit, analizimi i gjurmëve kriminalistike, krahasimi me rastet e mëparshme dhe hartëzimi i zonave ku janë gjetur pajisje të ngjashme. Paralelisht, duhet të forcohet mbledhja dhe analiza e informacionit nga terreni.
Veçanërisht e rëndësishme është që të hetohet nëse ekzistojnë lidhje ndërmjet rrjeteve kriminale, strukturave të paligjshme dhe faktorëve që mund të synojnë destabilizimin e situatës së sigurisë në veri. Kjo duhet bërë mbi bazën e provave dhe inteligjencës së verifikueshme, jo mbi supozime politike.
Një aspekt tjetër i rëndësishëm është bashkëpunimi ndërinstitucional. Policia e Kosovës, AKI-ja, institucionet e drejtësisë dhe strukturat e tjera relevante duhet të shkëmbejnë informacionin në kohë reale. Në raste me dimension ndërkufitar apo ndërkombëtar, duhet të përdoren edhe mekanizmat e bashkëpunimit me partnerët ndërkombëtarë të sigurisë.
Nëse pajisjet rezultojnë të jenë pjesë e një arsenali të fshehtë, atëherë kemi një problem shumë më serioz sesa një rast individual të posedimit të paligjshëm. Do të mund të kemi të bëjmë me infrastrukturë logjistike të një strukture të organizuar, e cila duhet identifikuar dhe neutralizuar përmes procedurave ligjore dhe profesionale.
Në këtë drejtim, institucionet e Kosovës duhet të jenë një hap përpara, jo një hap pas ngjarjeve. Qëllimi i inteligjencës së sigurisë nuk është vetëm zbulimi i pajisjeve pasi ato të jenë fshehur, por identifikimi i rrjeteve, kapaciteteve dhe qëllimeve përpara se ato të shndërrohen në kërcënim konkret.
Prandaj, rasti në Mitrovicën e Veriut duhet të shërbejë si një alarm profesional për rritjen e kapaciteteve të inteligjencës, kundërzbulimit dhe kontrollit të territorit. Lufta hibride synon pikërisht krijimin e hapësirave të pasigurisë dhe dobësimin e besimit në institucione. Përgjigjja më e mirë është një shtet i koordinuar, institucione profesionale dhe një sistem sigurie që vepron mbi bazën e informacionit, provave dhe parandalimit.
Veriu i Kosovës nuk duhet të shihet vetëm si problem politik; ai duhet të trajtohet edhe si çështje e rëndësishme e sigurisë kombëtare.