Shkruan: Memedali Jusufi
Pse “Shtypi i Verdhë” është i dëmshëm, por kaq i suksesshëm?
Shoqeria jone eshte ne nje krize te thelle identitare, krize te vertete vlerash
Për shtypin e verdhë, shpejtësia dhe buja janë më të rëndësishme se e vërteta. Lajmet shpesh bazohen në burime anonime, thashetheme të rrjeteve sociale apo gjysmë-të vërteta.
Suksesi i tabloideve qëndron te fakti se ata shpërthejnë instinktet më bazike njerëzore. Njeriu, nga natyra, ka një tërheqje ndaj dramës, dështimit të tjetrit (fenomeni i njohur psikologjik si Schadenfreude — gëzimi për fatkeqësinë e tjetrit) dhe të ndaluarës.
Në universin e komunikimit masiv, lloji i medias që ushqehet dhe mbijeton ekskluzivisht nga skandalet, thashethemet dhe jeta private e njerëzve të famshëm njihet si tabloid ose shtypi i verdhë (yellow journalism). Ky lloj gazetarie, i cili ka lindur si një mjet për të kapur audiencën e thjeshtë përmes emocioneve të forta, sot ka marrë përmasa gjigante falë internetit dhe rrjeteve sociale.
Shndërrimi i tipave të rrezikshëm në “legjenda” mediatike është një simptomë e një shoqërie në krizë identiteti dhe vlerash. Mediat, në kërkim të përfitimit financiar dhe audiencës së çastit, po ushqejnë një iluzion të rrezikshëm që gjen terren tek një publik i etur për heronj alternativë. Për sa kohë që shoqëria dhe institucionet të dështojnë në promovimin e sukseseve të vërteta me të njëjtën forcë tërheqëse, ekranet dhe rrjetet tona do të vazhdojnë të mbushen me “legjenda” të rreme, të cilat në vend që të frymëzojnë, thjesht normalizojnë devijimin dhe rrezikun.
Në peizazhin e sotëm të komunikimit masiv, jemi dëshmitarë të një paradoksi shqetësues: figura me precedentë të theksuar kriminalë, individë që dhunojnë normat ligjore dhe personazhe që përfaqësojnë rrezikun shoqëror, shpesh nuk trajtohen si devijime, por pakohen dhe shiten si “legjenda” urbane. Ky transformim i një personazhi të rrezikshëm në një idhull publik nuk është një aksident, por produkt i një simbioze të mirëfilltë mes psikologjisë së turmës, interesit financiar të mediave dhe algoritmeve të reja të vëmendjes. Mediat nuk pasqyrojnë thjesht realitetin; ato po ndërtojnë një mitologji të re ku anti-heroi zë vendin e heroit.
Mekanizmi i parë përmes të cilit ndodh ky proces është estetizimi dhe romantizimi i rrezikut. Kur një personazh i tillë hyn në studiot televizive apo bëhet protagonist i podkasteve me miliona shikime, media kryen një proces “pastrimi” selektiv. Aktivitetit të tij të paligjshëm i hiqet egërsia, dhuna dhe pasojat reale mbi viktimat, dhe në vend të tyre vendoset një narrativë romantike. Ai portretizohet përmes kodeve tradicionale si “besa”, “burrëria” apo “nderi i rrugës”. Ky lloj portretizimi i ofron publikut një version modern të “Robin Hudit” – një individ që guxon të sfidojë shtetin dhe sistemin, të cilin shumica e qytetarëve e perceptojnë si të korruptuar apo të padrejtë.
Në nivel psikologjik, magjepsja e publikut pas këtyre “legjendave” ushqehet nga nevoja për të përjetuar lirinë dhe adrenalinën në mënyrë të tërthortë. Jetesa në një shoqëri të normuar kërkon konformizëm dhe vetëpërmbajtje. Kur njerëzit shohin një individ që thyen rregullat me sukses, që lëviz me makina luksoze dhe që shfaq një vetëbesim të palëkundur përballë autoritetit, ata ndiejnë një tërheqje të pavetëdijshme. Ky është një lloj udhëtimi virtual në botën e të ndaluarës; shikuesi konsumon rrezikun përmes ekranit pa paguar asnjë nga kostot reale të tij. Ky fenomen përforcohet veçanërisht te moshat e reja, tek të cilat instinkti i rebelimit është më i lartë dhe aftësia për të ndarë iluzionin mediatik nga realiteti është ende në formësim e sipër.
Sot, ky mitizim ka gjetur terrenin perfekt te rrjetet sociale si TikTok dhe Instagram, ku suksesi matet me klikime dhe shikueshmëri. Algoritmet e këtyre platformave nuk njohin moral; ato promovojnë çdo përmbajtje që ngjall reagime ekstreme. Tipat e rrezikshëm, duke përdorur një gjuhë të fortë, kërcënime të koduara apo shfaqje të hapur të jetës luksoze, krijojnë pikërisht këtë lloj “zhurme” që algoritmi e shpërblen me audiencë. Përmes videove të montuara me muzikë epike dhe thënie pseudo-filozofike, këta individë arrijnë të ndërtojnë një perandori të tërë mediatike, duke u vetëshpallur dhe duke u pranuar nga masat si “legjenda”.
Ky trend ka pasoja të rënda afatgjata për indin social. Kur hapësira publike dominohet nga të tillë personazhe, krijohet një krizë e thellë e modeleve të suksesit. Puna e ndershme, edukimi, shkenca dhe arti fillojnë të duken si rrugë të vjetruara dhe jo-fitimprurëse në sytë e gjeneratës së re. “Legjenda” e re nuk është më shkencëtari apo humanisti, por njeriu që ka arritur të korrë sukses material duke shkelur mbi tjetrin dhe mbi ligjin
admin7