CNN: SHBA-ja po shqyrton përdorimin e “nënës së të gjitha bombave” kundër Iranit

CNN: SHBA-ja po shqyrton përdorimin e “nënës së të gjitha bombave” kundër Iranit

Ushtria amerikane ka hartuar plane të reja sulmesh që përfshijnë mundësinë e përdorimit të të ashtuquajturës “nëna e të gjitha bombave” për ta goditur infrastrukturën energjetike dhe objektet bërthamore të Iranit, nëse presidenti Donald Trump jep urdhër për rifillimin e operacioneve luftarake para ose pas zgjedhjeve të mesmandatit, sipas disa zyrtarëve amerikanë të njohur me çështjen, raporton CNN.

Përdorimi i bombës GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb, ose MOAB, bomba më e madhe jobërthamore në arsenalin amerikan, për herë të parë në konfliktin me Iranin do të shënonte një përshkallëzim të dukshëm, ndonëse ekzistojnë dyshime se sa efektive do të ishte ajo për arritjen e cilitdo prej objektivave strategjike të deklaruara nga Trump apo për ndryshimin e balancës së luftës, thanë disa burime të njohura me diskutimet e brendshme të planifikimit ushtarak lidhur me mundësinë e përdorimit të kësaj arme.

Trump po përballet me presion për t’i dhënë fund luftës thellësisht jopopullore, ndërsa republikanët po përgatiten për reagime të mundshme negative politike nga votuesit në zgjedhjet e ardhshme të mesmandatit dhe ka pak shenja se të dyja vendet janë afër një zgjidhjeje të negociuar, pas më shumë se gjashtë muajsh bombardimesh amerikane.

Ndërsa ushtria amerikane vazhdon t’i ofrojë Trumpit mundësi për sulme të mundshme kundër objektivave iraniane që kanë mbetur, disa zyrtarë vazhdojnë të vënë privatisht në pikëpyetje nëse Shtëpia e Bardhë ka një strategji që i përfshin këto plane në një mënyrë që mund t’i japë realisht fund luftës — diçka që vetëm presidenti ka fuqinë ta bëjë.

Për muaj të tërë, Trumpi dhe këshilltarët e tij kanë diskutuar mundësi që mund të shërbejnë si një përfundim “final” i luftës, të paktën nga këndvështrimi i komunikimit publik, duke qenë të vetëdijshëm se sa jopopullor është bërë konflikti mes amerikanëve.

Ndërsa disa figura të administratës e kanë cilësuar luftën si një fitore në thelb, Trumpi ka qenë më i rezervuar në deklaratat e fundit, duke mos shkuar deri aty sa të shpallë fitoren dhe duke thënë se SHBA-ja ka ende punë të papërfunduar në këtë vend.

Në prapaskenë, Trumpi ka shprehur gjithashtu dyshime për disa aleatë të jashtëm që e kanë nxitur thjesht t’i kthejë trupat amerikane në shtëpi dhe të vazhdojë përpara. Trumpi ka argumentuar se një veprim i tillë do të dukej si humbje.

Gjatë javëve të fundit, këshilltarët e Shtëpisë së Bardhë kanë mbajtur takime për të diskutuar mundësi të ndryshme lidhur me Iranin. Ndërsa Trumpi njoftoi publikisht se nuk do të ndërmerrte veprime të reja para zgjedhjeve të mesmandatit, disa këshilltarë thanë privatisht se nuk e dinin nëse kjo deklaratë ishte përfundimtare apo nëse mund të ndryshonte para ditës së zgjedhjeve.

Trumpi e ka urdhëruar ushtrinë të hartojë paketa shtesë sulmesh kundër objektivave iraniane, që përfshijnë “shumë infrastrukturë energjetike” dhe mundësinë e përdorimit të një bombe MOAB, i tha njëri prej burimeve CNN-it. I njëjti burim tha se formulimi i përdorur ishte se ky sulm do të ndodhte “përpara tërheqjes së forcave amerikane nga zona e përgjegjësisë së CENTCOM-it”, duke lënë të kuptohet se administrata mund të ndërmarrë sulmet shtesë, të përpiqet të shpallë fitoren dhe t’i tërheqë shpejt të gjithë.

Një burim i dytë i tha CNN-it se planet ushtarake për goditjen e objekteve bërthamore iraniane, përfshirë Pickaxe Mountain, parashikojnë gjithashtu shprehimisht përdorimin e bombës MOAB. Gjatë muajve të fundit, Trumpi ka kërcënuar vazhdimisht se do ta godasë Pickaxe-in, ku SHBA-ja dhe Izraeli besojnë se Teherani ka ruajtur pjesë të programit të tij bërthamor, edhe pasi pezulloi operacionet e plota luftarake në fillim të këtij viti. Trumpi vazhdon të theksojë se qëllimi i tij është të sigurojë që Irani të mos zotërojë kurrë një armë bërthamore.

Dyshime për efektivitetin e bombës MOAB

Një zyrtar tjetër amerikan vuri në dukje se, kur ushtria harton plane, ajo përgatit një listë mundësish për politikëbërësit, që variojnë nga opsionet e nivelit më të lartë deri te ato të nivelit më të ulët. Objektivat e nivelit më të lartë, përfshirë ato që ndodhen thellë nën tokë, kërkojnë bomba më të mëdha, ndërsa MOAB është më e madhja, shtoi zyrtari.

Por ka pikëpyetje nëse MOAB do të ishte municion efektiv për t’u përdorur kundër objekteve bërthamore të Iranit dhe vendeve të tjera që ndodhen thellë nën tokë. Edhe pse bomba e drejtuar me GPS është e aftë të shkatërrojë një zonë të barabartë me nëntë blloqe qyteti, asaj ka të ngjarë t’i mungojë aftësia për të depërtuar mjaftueshëm thellë nën sipërfaqe për të shkatërruar objektet e dyshuara bërthamore në Pickaxe, që besohet se është fortifikuar me shtresa graniti, si dhe objektet e tjera bërthamore iraniane që kanë mbetur, thanë burimet.

“MOAB është një armë e tipit operacion masiv informues, e cila është e shkëlqyer për pastrimin e zonave të mëdha, por jo për shumë gjëra të tjera”, i tha CNN-it një burim i tretë, i njohur me diskutimet e planifikimit ushtarak lidhur me Iranin. “Ajo definitivisht nuk është projektuar si një kokë luftarake për depërtim të thellë.”

Nëse përdoret, MOAB do të kishte efekte shkatërruese në zonën ku godet, por ka të ngjarë vetëm në nivelin e sipërfaqes, vunë në dukje burimet. Rrezja e madhe e shpërthimit të bombës do të ngrinte pothuajse me siguri shqetësime për mundësinë e viktimave civile, veçanërisht nëse përdoret për të goditur infrastrukturën iraniane që ndodhet pranë zonave të banuara dhe në afërsi të objekteve joushtarake.

Megjithatë, Trumpi mund të zgjedhë ta përdorë MOAB-in si armë psikologjike në një kohë kur regjimi iranian duket i ngulitur në qëndrimet e veta dhe i pavullnetshëm për t’iu nënshtruar kërkesave të tij diplomatike. Ndërsa zyrtarët amerikanë paralajmërojnë se përdorimi i saj nuk ka gjasa ta detyrojë Iranin të kapitullonte apo të mundësonte një fitore strategjike ushtarake, ajo mund t’i ofrojë Trumpit një mundësi shtesë, pa rifilluar operacionet e plota luftarake, për të ndryshuar gjendjen aktuale të konfliktit.

“POTUS-i, për fat të keq, e ka vënë veten në një situatë ku është pothuajse i detyruar të bëjë diçka dhe, pa municionin e projektuar për të depërtuar në atë nivel… duhet të shqyrtosh efektet psikologjike, për të cilat MOAB është mjaft e përshtatshme”, shtoi burimi i tretë, i njohur me diskutimet e fundit të planifikimit.

Shumë brenda administratës, si dhe analistë të jashtëm, pajtohen se e vetmja mënyrë për ta mposhtur Iranin në mënyrë vendimtare do të ishte përmes një operacioni të madh që do të përfshinte trupa tokësore, një angazhim që potencialisht mund të kushtonte mijëra jetë amerikane. Pentagoni i shqyrton të gjithë skenarët, ndaj këto plane ekzistojnë, por deri më tani askush në administratë nuk po kërkon një veprim kaq drastik.

Trumpi ka lënë të kuptohet se ka pak interes për të dërguar trupa amerikane në terren në Iran, por dëshira e tij për t’i dhënë fund konfliktit sa më shpejt të jetë e mundur e vë përballë një dileme politike një president që është plotësisht i vetëdijshëm se sa jopopullore është bërë lufta, por që nuk ka arritur të sigurojë një marrëveshje diplomatike që do t’i jepte fund asaj.

Zyrtarët e lartë të administratës Trump dhe planifikuesit ushtarakë janë përqendruar prej javësh në gjetjen e një mënyre për të dalë nga konflikti që t’i sigurojë Trumpit një fitore “simbolike” — së paku — të cilën ai mund të përpiqet t’ua shesë amerikanëve, pa penguar një përparim të mundshëm diplomatik, duke nisur me një marrëveshje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, ka raportuar CNN.

Një burim i katërt, i njohur me diskutimet e fundit të planifikimit të Pentagonit për Iranin, i tha CNN-it se zyrtarët ushtarakë kishin hartuar disa opsione që do të përbënin një “shfaqje fishekzjarrësh”, me synimin për t’i ofruar Trumpit një rrugëdalje nga konflikti, edhe nëse këto sulme nuk arrijnë t’i përmbushin objektivat e deklaruara që ai kishte për nisjen e luftës.

Dhe pavarësisht zotimit të fundit të Trumpit për të mos ndërmarrë sulme të tjera para zgjedhjeve të mesmandatit, ushtria amerikane tashmë duket se po përgatitet për një hakmarrje të mundshme iraniane nëse presidenti jep urdhrin për të vepruar.

Ndërrimi i ardhshëm i trupave amerikane të dislokuara në CENTCOM pritet të bëhet gjithashtu gjatë javëve të ardhshme, sipas një burimi të pestë, një zyrtar amerikan që pranoi se është e mundur që disa prej personelit që largohen nga rajoni të mos zëvendësohen me pjesëtarë të rinj të shërbimit ushtarak.

I pyetur për planet, një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë i tha CNN-it se ata nuk komentojnë plane të ndjeshme ushtarake që mund të ekzistojnë ose jo, duke shtuar: “Presidenti Trump i mban të gjitha opsionet në tryezë për të siguruar që Irani të mos mund të ketë kurrë një armë bërthamore.”

Në përgjigje të kërkesës së CNN-it për koment, një zyrtar i Pentagonit tha: “Departamenti i Luftës planifikon për një gamë të gjerë skenarësh operacionalë, për të zbatuar udhëzimet e Presidentit dhe të Sekretarit, si dhe për të siguruar suksesin e misionit në çdo mjedis operacional.”

MOAB u zhvillua për “operacione psikologjike”

E zhvilluar gjatë Luftës së Irakut, MOAB është një bombë e tipit shpërthim ajror, e cila shpërthen para se të godasë tokën, duke krijuar një shpërthim masiv në të gjitha drejtimet.

Gjatë fazave përfundimtare të testimit në vitin 2003, zyrtarët ushtarakë i thanë CNN-it se MOAB ishte konceptuar kryesisht si një armë që do të përdorej për “operacione psikologjike”.

Zyrtarët ushtarakë thanë atëherë se shpresonin që një shpërthim kaq i madh do t’i trondiste trupat irakiane dhe do t’i detyronte të dorëzoheshin ose të mos luftonin fare.

Siç ishte konceptuar fillimisht, MOAB do të përdorej kundër formacioneve të mëdha të trupave dhe pajisjeve ose bunkerëve të fortifikuar mbi tokë. Gama e objektivave është zgjeruar për të përfshirë edhe objektiva të varrosur nën sipërfaqe më të buta, siç janë shpellat ose tunelet.

Trumpi ishte presidenti i parë amerikan që përdori MOAB-in, gjatë mandatit të tij të parë, kur në vitin 2017 autorizoi ushtrinë të përdorte bombën e saj më të fuqishme jobërthamore kundër pozicioneve të ISIS-it në Afganistan.

Ky sulm kishte në shënjestër një rrjet tunelesh të fortifikuara nëntokësore që ISIS-i i përdorte për të organizuar sulme kundër forcave qeveritare — duke vrarë 36 luftëtarë të ISIS-it, thanë zyrtarët afganë. Shpërthimi shkatërroi tre tunele nëntokësore, si dhe armë e municione, por nuk pati civilë të lënduar, shtuan në atë kohë zyrtarët afganë dhe amerikanë.

Në atë kohë, bombardimi shënoi një ndryshim dramatik në qëndrimin e Trumpit, i cili gjatë fushatës së tij të parë zgjedhore kishte mbrojtur një politikë të jashtme izolacioniste, të përqendruar te parimi “Amerika e para”.

Pas sulmit të vitit 2017, zyrtarët ushtarakë amerikanë u pyetën me ngulm nëse bomba prej 21.600 paundësh ishte e nevojshme për atë objektiv të veçantë dhe ka të ngjarë të përballeshin me pyetje të ngjashme nëse ky municion përdoret kundër Iranit.