Sulmi ndaj Iranit, para apo pas zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA?

Sipas vlerësimeve diplomatike dhe raportimeve mediatike, mundësia e një përshkallëzimi të ri ushtarak mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit po bëhet gjithnjë e më e mundshme, ndërsa pyetja kryesore mbetet se kur mund të ndodhë një sulm i ri: para apo pas zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA, të planifikuara për 3 nëntor.

Sipas informacioneve të raportuara nga mediat amerikane dhe burimeve diplomatike, planet ushtarake amerikano-izraelite për goditje të reja ndaj Iranit janë përgatitur, por mes Uashingtonit dhe Tel Avivit ekzistojnë mospajtime lidhur me kohën e ndërhyrjes.

Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, ushtritë amerikane dhe izraelite kanë hartuar plane të detajuara për sulme të reja ndaj Iranit, të cilat mund të realizohen pas zgjedhjeve të mesmandatit. Ndërkohë, Financial Times ka raportuar se ushtria izraelite kishte përgatitur një fushatë bombardimesh disaditore për fundjavën e 10 tetorit, me objektiva që përfshinin infrastrukturën energjetike, centralet elektrike, objektet bërthamore dhe struktura të lidhura me regjimin iranian. Sipas këtyre raportimeve, operacioni nuk u zhvillua për shkak të kundërshtimit të presidentit amerikan Donald Trump ndaj rifillimit të luftës përpara zgjedhjeve.

Informacione të publikuara nga media të ndryshme dhe burime diplomatike sugjerojnë se plani i përbashkët ushtarak mund të përfshijë goditje në shkallë të gjerë ndaj objekteve bërthamore, instalimeve energjetike, rrjetit elektrik, urave dhe infrastrukturës së transportit në Iran. Në planet e përfolura përmenden gjithashtu eliminime të synuara të figurave të rëndësishme politike dhe ushtarake iraniane.

Megjithatë, këto detaje nuk përbëjnë konfirmim zyrtar se një operacion i tillë është miratuar përfundimisht ose se do të zhvillohet në një datë të caktuar.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu është i interesuar për një ndërhyrje më të shpejtë, ndërsa Trump duket se po tregohet më i kujdesshëm për shkak të pasojave të mundshme politike dhe ekonomike. Një konflikt i ri mund të ndikojë në çmimet e naftës, tregtinë ndërkombëtare dhe stabilitetin e Lindjes së Mesme, duke krijuar kosto politike për administratën amerikane në prag të zgjedhjeve. Nga ana tjetër, shtyrja e një sulmi mund t’i japë Teheranit më shumë kohë për të ruajtur kapacitetet e tij ushtarake dhe për të vazhduar përpjekjet diplomatike.

Një nga zhvillimet që ka ngritur pikëpyetje është edhe një fluturim i raportuar i dhjetëra avionëve luftarakë izraelitë drejt kufirit iranian, përmes hapësirës ajrore të Sirisë dhe Irakut, përpara se të ktheheshin pas. Sipas raportimeve të Axios, Izraeli e paraqiti këtë veprim në Uashington si demonstrim force dhe si përpjekje për të frenuar Iranin. Disa burime amerikane, megjithatë, kanë ngritur dyshime se Tel Avivi mund të ketë shpresuar për një kundërpërgjigje iraniane që do të krijonte një justifikim për rifillimin e sulmeve.

Përtej objektivave ushtarake, konflikti i mundshëm lidhet edhe me një riorganizim më të gjerë të marrëdhënieve politike dhe të sigurisë në rajon. Uashingtoni dhe Tel Avivi synojnë të forcojnë bashkëpunimin me vendet arabe të Gjirit dhe të zgjerojnë marrëveshjet e Abrahamit, të cilat synojnë normalizimin e marrëdhënieve mes Izraelit dhe shteteve arabe. Në këtë kuadër, Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajti përmenden si vende me rëndësi për krijimin e një aleance rajonale kundër Iranit.

Megjithatë, një luftë e re mund të ketë pasoja shumë më të gjera sesa një përballje e drejtpërdrejtë mes Izraelit, SHBA-ve dhe Iranit. Teherani mund të kundërpërgjigjet duke zgjeruar sulmet ndaj objektivave amerikane dhe izraelite në rajon, si dhe ndaj vendeve që mund të përfshihen në operacionet kundër tij. Përshkallëzimi mund të prekë gjithashtu ngushticën e Hormuzit dhe zonën e Bab el-Mandebit, dy korridore strategjike për transportin detar dhe tregtinë globale. Në Uashington është diskutuar edhe mundësia e një ndërhyrjeje të kufizuar tokësore në ishuj pranë këtyre korridoreve, por një skenar i tillë përballet me kundërshtime për shkak të rreziqeve të përfshirjes së drejtpërdrejtë të trupave amerikane.

Libani dhe Siria mund të jenë ndër vendet më të ekspozuara ndaj pasojave të një përshkallëzimi. Izraeli ka paralajmëruar se do të reagojë me forcë nëse Hezbollahu i bashkohet luftës në krah të Iranit. Sipas planeve, ushtria izraelite mund të zgjerojë operacionet në jug të Libanit, të godasë zona të reja dhe të ushtrojë presion ushtarak e politik mbi shtetin libanez. Këto zhvillime do të rrisnin rrezikun e një konflikti më të gjerë dhe të zhvendosjes së popullsisë civile.