Analizë – Prof. Dr. Muhamet Racaj, gjeneral-major në pension
Lufta në Ukrainë po hyn në një fazë të ndërlikuar, ku përveç përballjes ushtarake në front, gjithnjë e më shumë po goditen infrastruktura energjetike, objektet strategjike dhe korridoret logjistike. Këto zhvillime nuk përbëjnë vetëm problem për Ukrainën, por paraqesin sfidë të drejtpërdrejtë për sigurinë evropiane.
Dimri mund ta shtojë presionin mbi Ukrainën. Sulmet ruse ndaj termocentraleve, nënstacioneve elektrike dhe objekteve energjetike rrezikojnë të shkaktojnë ndërprerje të gjata të furnizimit me energji, duke ndikuar në funksionimin e ekonomisë, industrisë dhe institucioneve civile.
Në planin ushtarak, zhvillimet rreth Izjiumit, Sllovjanskut dhe Kramatorskut kanë rëndësi të veçantë. Nëse Rusia arrin të avancojë dhe të ndërpresë linjat e furnizimit ukrainas, mund të krijojë kushte për izolimin e forcave të konsiderueshme të Ukrainës në Donbas. Megjithatë, rrethimi i këtyre forcave mbetet skenar ushtarak dhe jo rezultat i konfirmuar.
Rreziku për Evropën
Për Evropën, pasojat e kësaj lufte shkojnë përtej kufijve të Ukrainës. Një ndryshim i madh i raportit ushtarak në terren mund të ndikojë në arkitekturën e sigurisë evropiane, në marrëdhëniet transatlantike dhe në politikën e mbrojtjes së NATO-s.
Ekzistojnë disa rreziqe kryesore:
• Rreziku i përshkallëzimit: zgjerimi i incidenteve ushtarake dhe rritja e tensioneve pranë kufijve të NATO-s.
• Siguria energjetike: dëmtimi i infrastrukturës dhe pasiguria në furnizimin me energji.
• Lufta hibride: sulmet kibernetike, sabotimet, dezinformimi dhe ndërhyrjet në proceset institucionale.
• Presioni ekonomik: rritja e shpenzimeve të mbrojtjes, pasiguria e tregjeve dhe kostot e rindërtimit.
• Dobësimi i unitetit evropian: dallimet ndërmjet shteteve për mbështetjen ushtarake, sanksionet dhe zgjidhjen diplomatike.
Një shqetësim tjetër është se një fitore e mundshme territoriale ruse në Donbas mund të ndryshojë pozicionet negociuese dhe të krijojë presion të ri mbi Ukrainën dhe partnerët e saj perëndimorë.
Evropa duhet ta kuptojë se siguria e saj nuk përcaktohet vetëm në kufijtë e Bashkimit Evropian, por edhe nga zhvillimet në hapësirën lindore të kontinentit. Për këtë arsye, forcimi i kapaciteteve mbrojtëse, mbrojtja e infrastrukturës kritike, bashkëpunimi inteligjent dhe koordinimi me NATO-n janë domosdoshmëri strategjike.
PËRFUNDIM
Lufta në Ukrainë është një provë serioze për sistemin evropian të sigurisë. Rezultati i saj do të ndikojë në raportet e fuqisë ndërkombëtare, në rolin e NATO-s dhe në të ardhmen e politikës së mbrojtjes së Evropës.
Evropianët duhet të përgatiten për një periudhë të gjatë pasigurie, pa e konsideruar luftën e drejtpërdrejtë me Rusinë si të pashmangshme, por as duke e përjashtuar nevojën për gatishmëri mbrojtëse.
Paqja nuk ruhet vetëm përmes deklaratave diplomatike, por edhe përmes parandalimit, unitetit politik dhe kapaciteteve reale të mbrojtjes. Evropa duhet të jetë e aftë të mbrojë veten, të ruajë stabilitetin dhe të parandalojë përhapjen e konfliktit.
Për Ballkanin Perëndimor, përfshirë Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, këto zhvillime janë paralajmërim se siguria rajonale është e lidhur ngushtë me sigurinë evropiane dhe euroatlantike.
Admin 9 
admin7