E kisha te qarte se ne ne kohe globalizimi duhej te jepnim dicka nga vetja jone, qe te mernim dicka . Ate dite me vrap shkova te profesori i drejtes nderkombtare qe tia perplase ne fetyre se gjate intervistes me nje gazetar qe ligjeronte dhe punonte ne Zvicer me kishte ndryshuar i gjith koncepti per identitetin ne kohe Globalizimi.
Profesor ,ne koehe te paqartsive te medha sic jane kohrat qe jetojme, vetem kthimi ndaj vetes eshte shpetim, sikur jemi duke notuar neper Oqean , nga lodhja apo mos gjetja e asaj qe kerkojme kthehemi nga kemi ardhun.
Ne fakt marrëdhënia midis globalizimit dhe identitetit është një ecje e vazhdueshme mbi një litar të hollë midis dy ekstremeve: homogjenizimit sipërfaqësor global dhe izolimit fanatik kombëtar apo fetar. Të dorëzohesh plotësisht ndaj rrymave globale pa asnjë lloj ankorimi do të thotë të zhbëhesh në një zbrazëti pa emër. Zgjidhja e këtij ekuilibri delikat qëndron në kultivimin e një identiteti kozmopolit por të ankoruar. Ankthi i identitetit mund të zbutet vetëm kur individi pranon se mund të jetë pjesë e botës së madhe pa humbur bërthamën e tij etike, gjuhësore dhe kulturore, duke e parë globalizimin jo si një forcë që i fshin rrënjët e tij, por si një hapësirë ku ato mund të komunikojnë dhe të bashkëjetojnë të lira.Në agimin e historisë njerëzore, identiteti nuk ishte një pyetje, por një dhuratë – ose një barrë – e paracaktuar. Individi lindte në një strukturë sociale të ngurtë, ku feja, profesioni i prindërve, klasa shoqërore dhe gjeografia përcaktonin tërësisht se kush ishte ai dhe kush do të bëhej. Megjithatë, kalimi drejt modernitetit përmbysi këtë rend shekullor. Moderniteti e shndërroi identitetin nga një status të trashëguar në një projekt personal që duhet ndërtuar, negociuar dhe riformuluar vazhdimisht. Kjo zhvendosje epokale, megjithëse solli një liri të paprecedentë, krijoi një nga krizat më të thella ekzistenciale të njeriut bashkëkohor: paradoksin midis lirisë absolute për të vetë-shpikur dhe ankthit të humbjes së rrënjëve.
Për të kuptuar thellësinë e këtij transformimi, sociologu Zygmunt Bauman prezantoi konceptin e “modernitetit të lëngshëm” (liquid modernity). Në shoqërinë tradicionale (ose “të ngurtë”), institucionet si familja bërthamë, kisha apo xhamia dhe shteti-komb shërbenin si shpresa identitare. Në modernitetin e vonë, këto institucione janë thërrmuar ose kanë humbur autoritetin e tyre absolut. Si rrjedhojë, identiteti nuk është më një skulpturë prej guri, por një strukturë prej lëngu që merr formën e enës ku hidhet. Individi i sotëm nuk pyet më “Kush jam unë?”, por “Kush mund të bëhem nesër?”. Karriera, orientimi ideologjik, stili i jetesës dhe madje edhe përkatësitë kulturore janë bërë të përkohshme, të revokueshme dhe të hapura për konsum.
Ky proces i individualizmit të tejskajshëm është i lidhur ngushtë me globalizimin dhe kapitalizmin e konsumit. Sot, identiteti blihet dhe shfaqet përmes simboleve të konsumit – markat që veshim, muzika që dëgjojmë, estetika që përqafojmë. Sociologu Anthony Giddens argumenton se në kushtet e modernitetit, “vetja” bëhet një projekt refleksiv. Ne e monitorojmë veten vazhdimisht, duke analizuar biografinë tonë personale si të ishte një produkt marketingu. Ky fenomen ka arritur kulmin në epokën digjitale. Përmes rrjeteve sociale, ne nuk jemi më thjesht qenie që jetojmë, por kuratorë të një identiteti virtual. Hendeku midis “vetes reale” (me të gjitha pasiguritë e saj) dhe “vetes së kuruar online” (e përsosur, e filtruar dhe e monitoruar nga algoritmet) krijon një formë të re të tjetërsimit psikologjik, ku njeriu përfundon duke u bërë rob i imazhit të tij.
Megjithatë, çmimi i kësaj lirie të pakufizuar është i lartë. Filozofi ekzistencialist Jean-Paul Sartre shkruante se njeriu është “i dënuar të jetë i lirë”. Kur nuk ka më rregulla fikse apo tradita që diktojnë se si duhet të jetojmë, barra e dështimit ose suksesit bie tërësisht mbi supet e individit. Kjo krijon atë që psikologët e quajnë “ankthi i identitetit”. Pa një busull kolektive, njeriu modern shpesh ndjen një zbrazëti ekzistenciale. Kjo shpjegon pse në dekadat e fundit po shohim një rikthim të fuqishëm të lëvizjeve nacionaliste, fundamentalizmit fetar apo tribalizmit politik. Kur identiteti modern bëhet shumë i lëngshëm dhe i paqëndrueshëm, individët priren të kthehen me agresivitet drejt versioneve më të ngurta dhe radikale të identitetit tradicional për të gjetur siguri.
Globalizimi dhe Ankthi i Identitetit: Lundrimi midis Homogjenizimit dhe Fragmentimit Ekzistencial
Globalizimi operon përmes një paradoksi të dyfishtë: ai premton një “fshat global” ku të gjithë jemi të lidhur, por prodhon një tjetërsim të thellë, duke i lënë individët të ndihen më të vetmuar se kurrë. Kur qendrat tregtare, arkitektura, muzika dhe produktet e konsumit bëhen identike nga Nju Jorku në Tokio e Tiranë – një fenomen që George Ritzer e quan “McDonaldizim” – kulturat lokale zbehen. Ankthi lind pikërisht nga kjo humbje e veçantisë; nëse gjithçka kudo është e njëjtë, individi gjendet përpara pyetjes torturuese: “Çfarë më bën mua unik?”
Për më tepër, liria e pakufizuar për të zgjedhur në tregun global të narrativesh, karrierash dhe besimesh nuk sjell domosdoshmërisht lumturi, por paralizë. Psikologu Barry Schwartz e quan këtë “Paradoksi i Zgjedhjes”. Kur njeriu modern nuk ka më rregulla fikse apo tradita që i diktojnë se si duhet të jetojë, barra e ndërtimit të vetes bie tërësisht mbi supet e tij. Ky fluks i tejskajshëm opsionesh krijon një ankth obsesiv se mos po bëhet zgjedhja e gabuar, duke çuar në një pakënaqësi të përhershme me atë që jemi. Identiteti njerëzor, i cili historikisht ka qenë i lidhur me një vend fizik dhe me ritualet e një komuniteti, sot është shkëputur nga toka (deterritorializuar), duke u zhvendosur në hapësirat digjitale ku njerëzit jetojnë të pezulluar – “kudo dhe asgjëkund”.
Ky ankth identitar arrin kulmin e tij në hiperrealitetin e rrjeteve sociale, një koncept i shtjelluar nga filozofi Jean Baudrillard. Sot, ne nuk jemi thjesht qenie që jetojmë, por kuratorë të një identiteti virtual. Ekzistenca e vetes ka filluar të varet nga validimi i jashtëm: nga pëlqimet, shikimet dhe algoritmet globale. Hendeku midis “vetes reale”, me të gjitha pasiguritë e saj njerëzore, dhe “vetes së filtruar online” krijon një formë të re të tjetërsimit psikologjik. Njeriu modern përfundon në një garë rraskapitëse me veten, ku imazhi i projektuar kërkon një mirëmbajtje të vazhdueshme, duke ushqyer ndjenjën e tmerrshme se nuk jemi kurrë mjaftueshëm të mirë në krahasim me standardet e paarritshme globale.
Megjithatë, psika njerëzore nuk mund të qëndrojë gjatë në një gjendje të tillë lëngshmërie dhe ankthi pa reaguar. Kjo shpjegon paradoksin më të madh të shekullit të 21-të: sa më shumë përhapet globalizimi, aq më shumë shtohet tribalizmi, fundamentalizmi fetar dhe nacionalizmi radikal. Sociologu Manuel Castells e quan këtë krijimin e “identiteteve të rezistencës”. Përballë pasigurisë dhe humbjes së kontrollit në një botë të madhe globale, individët rindërtojnë mure të ngurta mbrojtëse: “Ne kundër Tyre”. Ky rikthim agresiv te format më të ngurta të traditës nuk buron nga një dashuri e pastër për të kaluarën, por nga një frikë neurotike ndaj zbrazëtisë globale; është një përpjekje e dëshpëruar për të gjetur një terren të fortë nën këmbë.
Admin 9 
admin7