Në vitin 2004, si kandidat i PDSH-së për President të Republikës së Maqedonisë, u ftova në një takim me Ambasadën e Shteteve të Bashkuara në Shkup.
Më sqaruan se takime të ngjashme do të zhvilloheshin edhe me kandidatët e tjerë presidencialë.
Në konventën zgjedhore të PDSH-së, në fjalimin tim kisha deklaruar se pala maqedonase po i shmangej zbatimit të Marrëveshjes së Ohrit dhe se, nëse vazhdonte injorimi i saj, shqiptarët nuk do të mund të qëndronin duarkryq.
E ardhmja e vendit do të mbetej në pikëpyetje. Ishte e qartë se Marrëveshja e Ohrit ishte rezultat i ndërmjetësimit dhe presionit të drejtpërdrejtë të faktorit ndërkombëtar.
Në takim, përfaqësuesit e Ambasadës Amerikane më kërkuan ta sqaroja më saktë kuptimin e deklaratës sime.
U thashë se me atë deklaratë kisha parasysh pikërisht rolin e Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian, të cilët kishin qenë ndërmjetësues të drejtpërdrejtë përmes përfaqësuesve të tyre, James Pardew dhe François Léotard. Besoja se, nëse Marrëveshja e Ohrit nuk do të zbatohej, pikërisht ata do të duhej të reagonin përballë palës maqedonase.
Përgjigjja e tyre ishte e qartë: ndarja nuk ishte zgjidhje.
Më thanë se një ndarje do të krijonte efekt domino në të gjithë Ballkanin Perëndimor, sepse kemi shtete dhe shoqëri të përziera etnikisht. Shumë qytete dhe vendbanime janë të përziera, ndërsa çdo përpjekje për shkëmbim territoresh dhe popullsie do të sillte pasoja të rënda njerëzore, duke detyruar njerëz të linin trojet e tyre.
Sot, pas më shumë se dy dekadash, e shoh edhe më qartë se ajo qasje kishte qenë e drejtë.
Prandaj, kur sot rikthehen diskutimet për ndarje, shkëmbim territoresh apo ndryshim kufijsh, duhet të kujtojmë se këto ide nuk janë thjesht çështje hartash. Pas çdo vije të re në hartë ka njerëz, familje, qytete, varreza, prona dhe histori. Në një rajon si Ballkani, ndryshimi i kufijve mund të hapë plagë që është shumë e vështirë të mbyllen.
Zgjidhja që më është thënë atëherë dhe që unë e kam besuar gjithmonë është tjetër: jo ndarja e njerëzve, por afrimi i tyre; jo ndryshimi i kufijve, por zbehja e rëndësisë së tyre.
E ardhmja e shqiptarëve, maqedonasve dhe e të gjithë popujve të Ballkanit Perëndimor nuk duhet të ndërtohet mbi mure të reja, por mbi të drejta të barabarta, institucione funksionale, demokraci, zhvillim ekonomik dhe integrim evropian.
Qëllimi duhet të jetë një Ballkan ku njerëzit nuk detyrohen të largohen nga trojet e tyre për shkak të kufijve, por ku kufijtë gradualisht humbin peshën e tyre përmes anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
Atëherë më thanë se ndarja do të ishte katastrofë. Sot, nga kjo distancë kohore, mund të them se kishin të drejtë.
Dhe pikërisht për këtë arsye, Marrëveshja e Ohrit nuk duhet parë vetëm si një dokument i së kaluarës, por si një përgjegjësi për të ndërtuar një shtet ku të gjithë qytetarët ndihen të barabartë dhe ku e ardhmja nuk kërkohet duke ndarë njerëzit, por duke i bashkuar ata rreth një perspektive të përbashkët evropiane.



