Shkruan: Memedali Jusufi
Realpolitika Ndërkombëtare dhePolitika Pragmatiste
Midis Udhëkryqit Ekzistencial te një Kombi
Në skenën bashkëkohore të marrëdhënieve ndërkombëtare, përplasja midis idealizmit normativ (idealeve të mëdha të lirisë, sovranitetit dhe të drejtës historike) dhe realpolitikës transaksionale (interesave të ftohta gjeostrategjike, fuqisë dhe kompromiseve taktike) përbën boshtin e zhvillimeve globale. Për botën shqiptare, ky raport nuk është thjesht një debat teorik nëpër auditorë universitetesh, por një udhëkryq ekzistencial. Pozicioni gjeografik në Ballkan, i ndodhur historikisht në pikëprerjen e interesave të fuqive të mëdha, e ka detyruar faktorin politik shqiptar të zyrtarizoj një model unik të sjelljes politike: një pragmatizëm të kushtëzuar nga mbijetesa.
Makineria e Ftohtë e Realpolitikës Ndërkombëtare
Në terma modernë, Realpolitika ndërkombëtare udhëhiqet nga parimi i Hobsit se shtetet veprojnë vetëm mbi bazën e interesit të tyre kombëtar dhe maksimizimit të fuqisë. Në këtë skenë, parimet morale apo ligji ndërkombëtar shpesh peshojnë më pak se e drejta e më të fortit. Përballë kësaj makinerie, politika pragmatiste shqiptare ka evoluar si një art i përshtatjes elastike. Ky pragmatizëm modern shpërfaqet në dy dimensione kryesore:
Asimetria e aleancave: Rreshtimi pa kushte pas fuqive të mëdha për të garantuar ekzistencën.
Transaksionalizmi diplomatik: Trajtimi i marrëdhënieve ndërkombëtare si marrëveshje përfitimi reciprok.
Bandwagoning dhe Kushtëzimi i Aleancave Strategjike
Duke qenë se faktori shqiptar (në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut) nuk zotëron fuqi të madhe ushtarake apo ekonomike për të diktuar agjenda të pavarura globale, pragmatizmi ynë ka përqafuar atë që në shkencat politike quhet bandwagoning (bashkimi mit fituesin). Ky është rreshtimi strategjik pas SHBA-së dhe NATO-n.
Ky lloj pragmatizmi është jetik; ai e shndërron mbështetjen e pakursyer ndaj partnerëve perëndimorë në një garanci për sigurinë kombëtare. Rrjedhimisht, interesi ynë ideal për sovranitet të plotë shpesh bashkërendohet apo edhe sakrifikohet pjesërisht për t’iu përshtatur kërkesave të sigurisë globale të aleatëve tanë.
Presioni i Transaksionalizmit dhe Kompromeve të Dhimbshme
Sot, ky pragmatizëm përballet me sfidën e madhe të transaksionalizmit diplomatik, ku marrëdhëniet mes shteteve llogariten si bilance tregtare. Procesi i integrimit në Bashkimin Evropian dhe dialogu i stërzgjatur Kosovë-Serbi janë shembujt më flagrantë të kësaj përplasjeje.
Nga njëra anë: Qëndron Ideali Shqiptar i bazuar në parimet e drejtësisë, reciprocitetit dhe dinjitetit shtetëror.
Anën tjetër: Presioni i Realpolitikës ndërkombëtare kërkon lëshime pragmatike, kompromise të dhimbshme teknike e territoriale, dhe pranimin e asimetrive diplomatike për hir të një stabiliteti rajonal afatshkurtër.
Rreziku i Humbjes së Identitetit Politik
Megjithatë, rreziku më i madh i një politike të zhveshur tërësisht nga idealet dhe e bazuar vetëm te pragmatizmi është transformimi i shtetit në një satelit pa identitet gjeopolitik. Kur një komb negocion çdo parim për hir të konshiencës pragmatike ose mbijetesës së momentit, ai rrezikon të humbasë legjitimitetin e brendshëm normativ. Një popull nuk mund të mobilizohet përreth “kompromiseve teknike”; ai mobilizohet përreth idealeve të lirisë, zhvillimit dhe dinjitetit.
Idealizmi Pragmatik si Formulë e së Ardhmes
Zgjidhja moderne nuk qëndron në zgjedhjen e njërës rrymë dhe refuzimin e tjetrës, por në atë që filozofia politike e quan idealizëm pragmatik. Politika e sotme shqiptare duhet të përdorë pragmatizmin si një mjet fleksibël e inteligjent, por kurrë si një qëllim në vete.
Ideali kombëtar dhe vlerat demokratike duhet të mbeten busulla e palëkundur morale (strategjia), ndërsa realpolitika dhe diplomacia pragmatike duhet të shërbejnë si mjetet lundruese (taktika) për të mbijetuar në ujërat e trazuara të gjeopolitikës globale. Vetëm duke ruajtur këtë ekuilibër delikat, bota shqiptare mund të shmangë rrezikin e të qenit thjesht një objekt i historisë, duke u shndërruar në një subjekt aktiv që mbron të ardhmen e vet.
admin7